H ιστορία του Λυκείου των Eλληνίδων

Το Λύκειον των Ελληνίδων ιδρύθηκε επίσημα στις 19 Φεβρουαρίου 1911, με τη δημοσίευση στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως βασιλικού διατάγματος που ενέκρινε το πρώτο καταστατικό, από 12 άρθρα, το οποίο υπέγραφαν τα ιδρυτικά μέλη: Kαλλιρρόη Παρρέν, Nίνα Φωκά, Eιρ. Kαλογερή, Aμαλία Kαντά, Άννα Παπαδοπούλου, Mαρία Oρλώφ, Eλένη Pουσοπούλου, Aσπασία Σκορδέλη, Eλένη Γεωργαντή, Mυρσίνη Kλεάνθους, Eρατώ Aσπρογέρακα, Bέρθα Σ. Λέκκα, Aλεξάνδρα Mιχαηλίδη, Oυρανία Bουγιούκα, Xαρίκλεια Aλεξανδρίδου, Σμαράγδα Γεννάδη, Eιρήνη Π. Δημητρακοπούλου, Aικατερίνη Mαρούλη, Mαρία Mομφερράτου, Eιρήνη Nικολαΐδου.

Εμπνεύστρια και πρώτη πρόεδρος του ΛτΕ υπήρξε η Kαλλιρρόη Παρρέν, πρωτοπόρος του γυναικείου κινήματος και εκδότρια από το 1887 της Εφημερίδος των Κυριών. Στις 2 Δεκεμβρίου 1910 κάλεσε στο σπίτι της μερικές εκλεκτές φίλες της, γνωστές κυρίες της εποχής, και τους εξέθεσε το σχέδιό της για τη δημιουργία και στην Ελλάδα μιας οργάνωσης κατά τα πρότυπα των γυναικείων Λυκείων Λεσχών που είχαν ιδρυθεί στην Ευρώπη και στην Αμερική. Το καταστατικό όρισε ότι «σκοποί του Λυκείου των Eλληνίδων είναι ο μεταξύ γυναικών των γραμμάτων, των επιστημών, των τεχνών σύνδεσμος, προς εξυπηρέτησιν της προόδου του φύλου των, προς υπεράσπισιν και προστασίαν αυτών και προς αναγέννησιν και διατήρησιν των ελληνικών εθίμων και παραδόσεων, ως ελληνικών χορών, ασμάτων, εθνικών ενδυμασιών, κ.λπ.».

Για την πρόοδο του γυναικείου φύλου το ΛτΕ ανέπτυξε δράση εμπνευσμένη από την πίστη της Παρρέν στη χειραφέτηση των γυναικών μέσω της παιδείας και της εργασίας. Μέσα σε αυτό το πνεύμα αναπτύχθηκε η προσφορά εκπαιδευτικών προγραμμάτων για άπορες αναλφάβητες γυναίκες και η στήριξη της μητρότητας και του παιδιού. Η δραστηριότητα αυτή τιμήθηκε ήδη το 1937 με το Βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών στα πλαίσιά της αναπτύχθηκε έντονος εθελοντισμός και διατηρήθηκε μέχρι τη δεκαετία του 1960, για να πάρει νέα μορφή τα τελευταία χρόνια. Με πρωτοβουλία και οργάνωση του ΛτΕ και συμμετοχή πολλών γυναικείων σωματείων πραγματοποιήθηκε τον Μάρτιο του 1921 στην Αθήνα το A΄ Eθνικό Γυναικείο Συνέδριο και η Α΄ Οικοκυρική και Βιοτεχνική Έκθεση. Στην περισσότερο από 90χρονη ήδη διαδρομή του, το ΛτΕ άλλοτε πρωτοστάτησε και άλλοτε συνέπραξε ουσιαστικά σε πολυάριθμες σημαντικές γυναικείες κινήσεις.

Για την αναγέννηση και διατήρηση των ελληνικών εθίμων και παραδόσεων το ΛτΕ, συγχρόνως σχεδόν με την ίδρυσή του, στα χρόνια των Βαλκανικών πολέμων, ξεκίνησε την καταγραφή, διδασκαλία και παρουσίαση παραδοσιακών χορών. Από τότε, και χωρίς σχεδόν διακοπή (με εξαίρεση την εποχή του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου και των ακόλουθων εθνικών περιπετειών, οπότε προέκρινε την αρωγή του δοκιμαζόμενου λαού), οι δραστηριότητες του ΛτΕ οι σχετικές με τις παραδοσιακές τέχνες (χορό, μουσική και τραγούδι, ενδυμασία, οικοτεχνία, χειροτεχνία) βρίσκονται πάντοτε στην πρωτοπορία σε ό,τι αφορά στη διάσωση και ανάδειξη της ελληνικής παράδοσης, απέναντι στις εντεινόμενες ξένες πολιτιστικές επιρροές, προβάλλοντάς την μάλιστα και στο εξωτερικό με τεράστια επιτυχία. Το έργο αυτό συντελείται με την οργάνωση εργαστηρίων και μαθημάτων, την πραγματοποίηση παραστάσεων, την έκδοση δίσκων, κασετών και εντύπων, τη διοργάνωση εκθέσεων, σεμιναρίων και συνεδρίων, την προώθηση της έρευνας. Aνάμεσα στους επιφανείς υποστηρικτές και συνεργάτες του ΛτE περιλαμβάνονται προσωπικότητες όπως οι Γ. Ιακωβίδης, E. Τσίλλερ, M. Καλομοίρης, Γρ. Ξενόπουλος, Θ. Φλωρά-Kαραβία, Φ. Kόντογλου, Aγγ. Χατζημιχάλη, M. Σωτηρίου, N. Σκαλκώτας, Aθ. Ταρσούλη, Γ. Σταύρου, Γ. Τσαρούχης κ.ά.

Η εθνική δράση του Λυκείου των Ελληνίδων έχει συμβάλει και στην αντιμετώπιση ειδικών αναγκών σε ταραγμένες ιστορικά περιόδους: στους Βαλκανικούς πολέμους (ενίσχυση οικογενειών επιστράτων, μέριμνα για νοσοκομειακό εξοπλισμό και εκπαίδευση νοσοκόμων), στον Ελληνοϊταλικό πόλεμο («Αλληλογραφία του στρατιώτου», συνδρομή νοσηλευομένων), στα χρόνια της Κατοχής (φιλοξενία συσσιτίων, παροχή εφοδίων σε παιδιά και μητέρες με τη συνδρομή και της Διεθνούς Ομοσπονδίας Λυκείων Λεσχών), μετά την τουρκική εισβολή στην Κύπρο (κινητοποίηση για διεθνή υποστήριξη Κυπρίων, οικονομική ενίσχυση μελών Λυκείου Aμμοχώστου), κ.ά. Παράλληλα το ΛτΕ ενισχύει κινήσεις ανθρωπιστικής βοήθειας στο εξωτερικό.

Το ΛτΕ ξεκίνησε την πορεία του με 131 μέλη, 3 τμήματα -το Φιλολογικό-Επιστημονικό (όπου υπαγόταν και η κοινή για όλα τα τμήματα Βιβλιοθήκη), το Παιδαγωγικό και το Καλλιτεχνικό- και πολλές εφορείες. Δημιουργήθηκε εξάλλου αρχικά μία Εφορεία Πειραιώς και ακολούθησαν, μέσα σε μία δεκαετία, τμήματα και παραρτήματα στην Πάτρα, τη Θεσσαλονίκη, τη Σύρο, τα Χανιά, το Ρέθυμνο, τον Βόλο, την Καλαμάτα, τη Λάρισα, την Έδεσσα, τη Ζάκυνθο, τα Ιωάννινα, ακόμα και τη Σμύρνη (το 1920, με ενέργειες της Αγγελικής Χατζημιχάλη) κ.α. Σήμερα, με 22 τμήματα του κεντρικού Λυκείου στην Αθήνα, 50 παραρτήματα σε όλη την Ελλάδα και 17 γραφεία-Λύκεια στο εξωτερικό, το ΛτΕ αριθμεί περί τα 15.000 μέλη. Η πολύπλευρη δραστηριότητα που αναπτύσσει αποτυπώνεται στο πολυσέλιδο ετήσιο Δελτίο του και στις ιστοσελίδες του στο διαδίκτυο, επιβεβαιώνοντας την αξία μιας δράσης που παραμένει μέσα στον χρόνο διαρκής και επίκαιρη, παραδοσιακή αλλά και διαρκώς εξελισσόμενη.