foustani (dress) 6614/1
Morko dress, front
Morko dress, front
Morko dress, front
Morko dress, front
At the right top, inner pocket
At the right top, inner pocket
Morko dress, back
Morko dress, back
Black pleated skirt
Black pleated skirt
Border with the lining 
Border with the lining 
Embroidered border
Embroidered border
Green and black fabroc of the border
Green and black fabroc of the border
Border, the flower pot
Border, the flower pot
Object Identity
Object ID Number
6614/1
Object name
foustani (dress)
Other / Local name
mor(i)ko or volta
Style
island, renaissance type 
Production date range
end of 19th century
Part of outfit
No
Physical Description
Description
Μόρκο ή βόλτα, το νυφιάτικο και πιο επίσημο φουστάνι (φ'στάν) της Σκοπέλου, όπως και η στόφα, από την οποία διαφοροποιείται λόγω του κεντητού του ποδόγυρου. Ετυμολογείται από το γαλλικό "moricaux", που δηλώνει το πολύ σκούρο, μαυριδερό χρώμα. Πράγματι, τα παλιότερα φουστάνια είχαν και πολύ σκούρο καφέ χρώμα. Πρόκειται για φουστάνι αναγεννησιακού τύπου, με τιράντες, φαρδιά, πτυχωτή φούστα από μαύρο ατλάζι και κεντητό ποδόγυρο πάνω σε ατλάζι, μαύρο στην πίσω όψη και φαιοπράσινο στην μπροστινή. Κάτω από το στρογγυλό άνοιγμα του στήθους, ο υποτυπώδης μπούστος έχει ύψος μόλις 1,5εκ., ενώ στην πλάτη, κάτω από τις τιράντες, φτάνει τα 8εκ. Εσωτερικά, ο μπούστος είναι φοδραρισμένος με υπόλευκο βαμβακερό ύφασμα. Η φούστα είναι πλισαρισμένη σε αναρίθμητες ρηχές πτυχές, πλάτους 1εκ. Έξι εκατοστά πάνω
από τον ποδόγυρο και για 8εκ., η φούστα έχει ενισχυθεί με διπλό ύφασμα. Ψηλά στη δεξιά πλευρά κρύβεται εσωτερικό τσεπάκι. Ο ολοκέντητος ποδόγυρος έχει ύψος 55εκ. και είναι φοδραρισμένος με αστάρι. Από περιφέρεια με συνολικό μήκος 6,08μ., τα 2,28μ. καλύπτουν στην πίσω όψη δύο κομμάτια μαύρο κεντημένο ατλάζι (1,26μ. και 1,02μ.). Το φαιοπράσινο ατλάζι μπροστά και στα πλάγια αποτελείται από τέσσερα κομμάτια (1,30μ. και 1,32μ. και 0,65μ. και 0,60μ.), και είναι κεντημένα με το ίδιο ζωηρόχρωμο μοτίβο γλάστρας με λουλούδια. Απο στυλιζαρισμένη γλάστρα με λαβές υψώνονται επτά κλαδιά σε σχήμα επτάφωτης λυχνίας. Απ' αυτά φυτρώνουν δύο συμμετρικά πλαϊνά άνθη και ένα κεντητό μεγάλο λουλούδι πλαισιωμένο με φυλλοφόρα κλαδιά και στεφανωμένο με τρία μικρότερα λουλούδια. Από τη βάση της γλάστρας ξεφυτρώνουν σχηματικά κλαδάκια. Τα χρώματα του κεντήματος με πλακέ βελονιά είναι το έντονο πορτοκαλοκίτρινο (γλάστρα), πράσινο ανοιχτό (κλαδιά), και τα βυσσινί, ροζ και λευκό (λουλούδια). Πρόκειται για παραλλαγή του διακοσμητικού μοτίβου της στόφας (βλ. Α.Τ.Α. 11478). Τα μοτίβα είναι παράλληλα ανά δύο σειρές, έτσι που δε μένουν ενδιάμεσα κενά και καλύπτεται όλος σχεδόν ο ποδόγυρος. Το κέντημα κάθε φύλλου, που έμπαινε οριζόντια "κόντρα", γινόταν σε τελάρο πάνω στο οποίο στερεωνόταν το λεπτό χαρτί, διάτρητο από τα περιγράμματα του σχεδίου. Περνώντας τα περιγράμματα με άσπρο σαπούνι, το σχέδιο αποτυπωνόταν στο ύφασμα. Το κέντημα αναλάμβαναν είτε ειδικές κεντήστρες, είτε οι γυναίκες που θα το φορούσαν. Η πτύχωση του φουστανιού, το βόλτιασμα, γίνεται από τις ίδιες τις γυναίκες. Με κρεμασμένο το φουστάνι σε κρεμάστρα και ξεκινώντας από ψηλά, πρώτα στην μπροστινή και ύστερα στην πίσω όψη, επαναλάμβαναν ανά δέκα εκατοστά την ίδια διαδικασία: τρύπωναν πατώντας τη βελόνα ανά δύο εκατοστά, σούρωναν το τρύπωμα και πλισάριζαν βρέχοντας τα δάχτυλά τους σε διάλυμα κόλλας. Όταν ολοκλήρωναν το τρύπωμα και το πλισάρισμα άφηναν το φουστάνι να στεγνώσει. Τυλιγμένο σε σεντόνι, το φουστάνι έμενε τρυπωμένο ώσπου να φορεθεί.
Decoration & Patterns
Decoration
vegetal decoration
Decorative patterns / subjects
flower pot, flowers, leaves
Height
1.440
Width
3.040
Production
Maker / Designer / Brand
women themselves, tailorwomen
Production date range
end of 19th century
Production place (Country | Geographic Area | Prefecture & Region)
Greece | Thessaly | Magnesia
North Sporades (Skopelos)
Material
cotton
cotton ribbon
primer
satin
silk thread
Techniques
industrially woven textile
plisse
traced design embroidery, flat stitch
Use
User
woman
Status
bride 
Occasion
bridal
Date range
end of 19th century - beginning of 20th century
User
woman
Status
married woman
Occasion
festive
Date range
end of 19th century - beginning of 20th century
Place of use (Country | Geographic Area | Prefecture & Region)
Greece | Thessaly | Magnesia
North Sporades (Skopelos)
Acquisition
Acquisition method
Purchase
Acquisition date (circa)
10/8/1970
Documentation
Research bibliographic references
Delitsikou-Papachristou, Μ. 2005, Η παραδοσιακή γυναικεία φορεσιά της Σκοπέλου, Municipality of Skopelos. 
Papantoniou, Ι. 2004, "Ένα κομμάτι ύφασμα" in Πτυχώσεις. Από το αρχαίο ελληνικό ένδυμα στη μόδα του 21ου αιώνα: 51-61, Athens, Peloponnesian Folklore Foundation & Organization for the Promotion of Greek Culture S.A. 
Sampson, Α. 1970: Η λαϊκή φορεσιά της Σκοπέλου και Αλοννήσου, Archeion Thessalikon Meleton, vol. 5 

Image license

Use the file or the thumbnail of the image according to the license:
CC BY-NC-ND 4.0

Attribution-NonCommercial-NoDerivatives