foustani (dress) 6684/2
Morko dress, front
Morko dress, front
Morko dress, front
Morko dress, front
Morko dress, back
Morko dress, back
Black pleated skirt
Black pleated skirt
Border with the lining 
Border with the lining 
Embroidered border
Embroidered border
Border, the flower pot
Border, the flower pot
Object Identity
Object ID Number
6684/2
Object name
foustani (dress)
Other / Local name
mor(i)ko or volta
Style
island, renaissance type 
Production date range
end of 19th century
Part of outfit
No
Physical Description
Description
Μόρκο ή βόλτα, το νυφιάτικο και πιο επίσημο φουστάνι (φ'σταν) της Σκοπέλου, μαζί με τη στόφα, από την οποία διαφοροποιείται λόγω του κεντητού του ποδόγυρου. Ετυμολογείται από το γαλλικό "moricaux", που δηλώνει το πολύ σκούρο, μαυριδερό χρώμα. Πράγματι, τα παλιότερα φουστάνια είχαν και πολύ σκούρο καφέ χρώμα. Πρόκειται για φουστάνι αναγεννησιακού τύπου, με τιράντες, φαρδιά πτυχωτή φούστα από μαύρο ατλάζι και κεντητό φαιοπράσινο ποδόγυρο. Κάτω από το στρογγυλό άνοιγμα του στήθους ο υποτυπώδης μπούστος έχει ύψος μόλις 1,5εκ., ενώ στην πλάτη, κάτω από τις τιράντες, φτάνει τα 10εκ. Στην πίσω αριστερή πλευρά υπάρχει μικρό άσπρο κουμπάκι για το κούμπωμα της τιράντας και μπροστά, στο ύψος των ώμων, μικρή θηλιά. Εσωτερικά, ο μπούστος είναι φοδραρισμένος με υπόλευκο βαμβακερό ύφασμα. Η φούστα
είναι πτυχωμένη σε αναρίθμητες πτυχές, με πλάτος μικρότερο από 1εκ. Πάνω από τον ποδόγυρο και σε ύψος 9εκ., η φούστα έχει ενισχυθεί με διπλό ύφασμα. Ο ολοκέντητος ποδόγυρος έχει ύψος 53εκ. και είναι φοδραρισμένος με αστάρι. Είναι φτιαγμένος από πέντε φύλλα (1,13-1,32μ.) τοποθετημένα οριζόντια "κόντρα" και έχει περιφέρεια 6,34μ. Το φυτικό μοτίβο του κεντήματος είναι μεγάλο, με έντονα χρώματα. Αναπαριστά γλάστα με λουλούδια, σε παραλλαγή του διακοσμητικού μοτίβου της στόφας (βλ. Α.Τ.Α. 11478). Από στυλιζαρισμένη γλάστρα με λαβές υψώνονται ημικυκλικά κλαδιά. Από αυτά φυτρώνουν δύο συμμετρικά πλαϊνά άνθη και ένα κεντρικό μεγάλο. Στα πλάγια του λουλουδιού,απεικονίζονται δύο φυγόκεντρα φυλλοφόρα κλαδιά και στην κορυφή του, τρία λουλούδια. Από τη βάση της γλάστρας ξεφυτρώνουν σχηματικά κλαδάκια. Την πολυχρωμία του κεντήματος, με πλακέ βελονιά, φτιάχνουν το έντονο χρυσοκίτρινο (γλάστρα), το φωτεινό πράσινο (κλαδιά), το βυσσινί, το ροδί και το άσπρο (λουλούδια). Τα μοτίβα είναι ανά δύο σειρές παράλληλα, έτσι που δεν μένουν ενδιάμεσα κενά και ο ποδόγυρος καλύπτεται σχεδόν ολόκληρος. Το κέντημα κάθε φύλλου γινόταν σε τελάρο πάνω στο οποίο στερεωνόταν το λεπτό χαρτί, διάτρητο από τα περιγράμματα του σχεδίου. Περνώντας τα περιγράμματα με άσπρο σαπούνι, το σχέδιο αποτυπωνόταν στο ύφασμα. Το κέντημα αναλάμβαναν ειδικές κεντήστρες ή οι γυναίκες που θα το φορούσαν. Η πτύχωση του φουστανιού, το βόλτιασμα, γίνεται από τις ίδιες τις γυναίκες. Με κρεμασμένο το φουστάνι σε κρεμάστρα και ξεκινώντας από ψηλά, πρώτα στην μπροστινή και ύστερα στην πίσω όψη, επαναλάμβαναν ανά δέκα εκατοστά την ίδια διαδικασία: τρύπωναν πατώντας τη βελόνα ανά δύο εκατοστά, σούρωναν το τρύπωμα και πλισάριζαν βρέχοντας τα δάχτυλά τους σε διάλυμα κόλλας. Όταν ολοκλήρωναν το τρύπωμα και το πλισάρισμα άφηναν το φουστάνι να στεγνώσει. Τυλιγμένο σε σεντόνι, το φουστάνι έμενε τρυπωμένο ώσπου να φορεθεί.
Decoration & Patterns
Decoration
vegetal decoration
Decorative patterns / subjects
flower pot, flowers, leaves
Height
1.290
Width
3.170
Production
Maker / Designer / Brand
women themselves, tailorwomen
Production date range
end of 19th century
Production place (Country | Geographic Area | Prefecture & Region)
Greece | Thessaly | Magnesia
North Sporades (Skopelos)
Material
button
cotton
primer
ribbon of heavy silk fabric
satin
silk thread
Techniques
industrially woven textile
plisse
traced design embroidery, flat stitch
Use
User
woman
Status
bride 
Occasion
bridal
Date range
end of 19th century - beginning of 20th century
User
woman
Status
married woman
Occasion
festive
Date range
end of 19th century - beginning of 20th century
Place of use (Country | Geographic Area | Prefecture & Region)
Greece | Thessaly | Magnesia
North Sporades (Skopelos)
Acquisition
Acquisition method
Purchase
Acquisition date (circa)
27/11/1970
Documentation
Research bibliographic references
Delitsikou-Papachristou, Μ. 2005, Η παραδοσιακή γυναικεία φορεσιά της Σκοπέλου, Municipality of Skopelos. 
Papantoniou, Ι. 2004, "Ένα κομμάτι ύφασμα" in Πτυχώσεις. Από το αρχαίο ελληνικό ένδυμα στη μόδα του 21ου αιώνα: 51-61, Athens, Peloponnesian Folklore Foundation & Organization for the Promotion of Greek Culture S.A. 
Sampson, Α. 1970: Η λαϊκή φορεσιά της Σκοπέλου και Αλοννήσου, Archeion Thessalikon Meleton, vol. 5 

Image license

Use the file or the thumbnail of the image according to the license:
CC BY-NC-ND 4.0

Attribution-NonCommercial-NoDerivatives