Εκτύπωση

αμάνικο ζακέτο 2608/8

Αριθμός ταύτισης συνόλου2608/8
Ταξινόμηση- ενδυμασία
- ένδυμα
- αμάνικο ζακέτο
Τυπολογίαφορεσιά με καβάδι
Όνομα/Χαρακτηρισμόςαμάνικο ζακέτο
Τοπικό ή άλλο όνομαγιλέκι
Μέρος ΣυνόλουΟΧΙ
Αυθεντικότητααυθεντικό

Δείτε όλες τις εικόνες »

Διαστάσεις

ΎψοςΠλάτοςΜηκοςΒάρος
0,295 0,44--

Συντήρηση: ΟΧΙ

Περιγραφή

Γυναικείο γιλέκι που φοριέται πάνω από τον σαγιά στα χωριά του κύκλου της Καρδίτσας του νομού Τρικάλων. Το επίρραπτο κέντημά του με πολύκλωνες μεταξωτές κλωστές (ουτράδες) που πότε τοποθετούνται ευθύγραμμα (ζέχια) ή άλλοτε σχηματίζουν γαϊτάνι (κοσανίτσα), ταιριάζει χρωματικά με την κεντητή λωρίδα του σαγιά. Στα χωριά της Καρδίτσας επικρατεί το πορτοκαλί, ενώ στα Μεγάλα Καλύβια τα χρώματα που κυριαρχούν είναι σκουρότερα, μαραγκά. Χαρακτηριστικό του γιλέκου είναι το μεγάλο του άνοιγμα στην τραχηλιά και στις μασχάλες και το μικρό του ύψος που φθάνει ως πάνω από τη μέση. Είναι πάντα ρελιασμένο στα στριφώματα με ρούχο (τσόχα). Μέσα από τον ρούχο ράβονται σειρές ζέχια και ανάμεσά τους κεντιούνται τα διάφορα διακοσμητικά μοτίβα. Μονάχα ένα όρθιο, ορθογώνιο κομμάτι στο κέντρο της πλάτης μένει ακέντητο για να φαίνονται οι μύτες, μια λεπτή δαντέλα που έπλεκαν παλιά οι γυναίκες με μαραγκή κλωστή και με το βελονάκι. Το γιλέκι είναι ρελιασμένο με μαύρη τσόχα και φοδραρισμένο με μπεζ βαμβακερό πανί. Είναι φτιαγμένο από ένα φύλλο στην πλάτη που γυρίζει μπροστά κάτω από τις μασχάλες, και από δύο μπροστινά φύλλα με μακριές, γλωσσωτές μύτες. Στο εσωτερικό τους είναι ραμμένες από δύο θηλυκές κόπιτσες. Τρίχρωμο γαϊτάνι, η κοσανίτσα, ορίζει τα περιγράμματα του κεντήματος που διακρίνεται σε τρία μέρη: αυτό της πλάτης από τους ώμους έως τις πλαϊνές ραφές, κι από δύο, συμμετρικά, στα μπροστινά φύλλα. Στη λαιμόκοψη, ανάμεσα από τη μαύρη τσόχα και το κέντημα, παρεμβάλλεται στενή λωρίδα βυσσινί ρούχου που παρακολουθεί την καμπύλη του λαιμού. Το χρυσοκίτρινο χρώμα κυριαρχεί στις μεταξωτές ουτράδες και συμπληρώνεται από πράσινο, μπλε και βυσσινί. Αλλά και οι κοσανίτσες παίζουν ενεργό ρόλο στο κέντημα χωρίς να περιορίζονται στο να το πλαισιώνουν. Στα μπροστινά φύλλα προβάλλει κυκλικό σχήμα, το φεγγάρι, που έχει γεμίσει με χρωματιστούς ομόκεντρους κύκλους, ενώ η περιφέρειά του στολίζεται με θηλίτσες. Το γεγονός ότι το φεγγάρι (ή στρογγυλό) κεντιέται στις καραγκούνικες ποδιές μόνο για τις νέες και τις νύφες και ποτέ για μεγάλες γυναίκες, δημιουργεί την εντύπωση ότι ίσως πρόκειται για “γονιμικό σύμβολο”. Από τις δυο πλευρές του φεγγαριού αρχίζει το ταινιόσχημο μοτίβο του κλειδιού, ενώ τα διάχωρα καλύπτονται πρόχειρα με ουτράδες και κοσανίτσες. Ανάλογα αλλά μικρότερα είναι και τα φεγγάρια στο φύλλο της πλάτης που περιστοιχίζονται από κομψά κλειδιά στις ταινίες που συνοδεύουν το άνοιγμα του χεριού. Οι υπόλοιπες στενές λωρίδες της πλάτης στολίζονται με κλάρα που αποδίδεται με τρεις διαφορετικούς τρόπους: στις δυο οριζόντιες χαμηλές ταινίες περιλαμβάνει σπείρα, ενώ το σχήμα της είναι πιο “κλασικό” κάτω από τη λαιμόκοψη. Τέλος, πάνω στη μαύρη τσόχα που πλαισιώνει εσωτερικά το ορθογώνιο στο κέντρο της πλάτης, η κλάρα αποκτά δαντελωτή χροιά. Στο τελείωμα του πλαισίου, λεπτή, κυματιστή δαντέλα στα χρώματα του ουράνιου τόξου, περιβάλλει λουλακιασμένο βαμβακερό πανί με σχέδια στην ύφανση, τα φραστερά.

ΥΛΗ

βαμβάκιΑντικείμενο
βαμβάκιΔιάκοσμος αντικειμένου
τσόχαΑντικείμενο
κόπιτσεςΑντικείμενο
τρέσαΔιάκοσμος αντικειμένου
πολύκλωνες μεταξωτές κλωστέςΔιάκοσμος αντικειμένου

Τεχνική

βαφήλουλάκιασμαΔιάκοσμος αντικειμένου
κέντημα επίρραπτοτερζήδικοΔιάκοσμος αντικειμένου
υφαντό βιομηχανικόΑντικείμενο
υφαντό βιομηχανικόΔιάκοσμος αντικειμένου

ΔΙΑΚΟΣΜΟΣ

Κατηγορία Θέματος ΔιακόσμουΘέμα Διακόσμου
σχηματοποιημένος διάκοσμοςκλειδί, φεγγάρι, κλάρα

Κατασκευή

Κατασκευαστής: ραφτάδες

Χρόνος κατασκευής: αρχές 20ού αι.

Τοποθεσία κατασκευής

ΧώραΓεωγραφικό ΔιαμέρισμαΝομόςΕυρύτερη περιοχή
ΕλλάδαΘεσσαλίαΤρικάλωνΚαρδίτσας

Τοποθεσία Χρήσης

ΧώραΓεωγραφικό ΔιαμέρισμαΝομόςΕυρύτερη περιοχή
ΕλλάδαΘεσσαλίαΚαρδίτσαςΤρικάλων

Χρήση

ΧρήστηςΗλικίαΚοινωνική ΗλικίαΕθνοτική ΟμάδαΠερίοδος ΧρήσηςΧρόνος ΧρήσηςΠερίσταση ΧρήσηςΣκοπός χρήσηςΠιθανή χρονολογία χρήσης
γυναίκαανύπαντρηΚαραγκούνηδεςαρχές 20ού αι.γιορτινό
γυναίκανύφηΚαραγκούνηδεςαρχές 20ού αι.νυφικό
γυναίκαπαντρεμένηΚαραγκούνηδεςαρχές 20ού αι.γιορτινό

Απόκτηση

Τρόπος ΑπόκτησηςΑγορά
Αξία100 δρχ.
Χρονολογία απόκτησης24/2/1961

Βιβλιογραφία

Πολίτου, Ξ. 1997, "Οι Καραγκούνηδες της Θεσσαλίας" στο Ημερολόγιο του Λυκείου των Ελληνίδων Αθηνών, Αθήνα, Λύκειον των Ελληνίδων.
Ρωμαίου-Καρασταμάτη, Ε. 1980, Η ποδιά της Καραγκούνας, Αθήνα, Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα.
Τσαγγαλάς, Κ. 1993, Η γυναικεία καραγκούνικη ενδυμασία, ιδιαίτερα σε μια θεσσαλική κοινότητα. Κατασκευή και λειτουργία, Αθήνα, Ε.Ο.Μ.Μ.Ε.Χ.
Χατζημιχάλη, Α. 1983, Λαϊκή Φορεσιά. Οι φορεσιές με το καβάδι Β΄, (επιμ. Γιανναρά-Ιωάννου, Τ.) Αθήνα, Μουσείο Μπενάκη - Μέλισσα.

Δημοσιεύσεις

Δεν υπάρχουν σχετικές δημοσιεύσεις για αυτό το αντικείμενο

Εκθέσεις

Δεν υπάρχουν σχετικές εκθέσεις για αυτό το αντικείμενο

Πληροφορίες Τεκμηρίωσης

Ερευνητής-
Χρόνος έρευνας-
Είδος Έρευνας-
Πληροφορητής-
ΤεκμηριωτήςΡοβάτσου Αγγελική
Χρόνος Τεκμηρίωσης2/7/2007