Εκτύπωση

μαντίλι κεφαλής 778/2,β

Αριθμός ταύτισης συνόλου778/2,β
Ταξινόμηση- ενδυμασία
- εξάρτημα κεφαλοκαλύμματος
- μαντίλι κεφαλής
Τυπολογίανησιωτικό
Όνομα/Χαρακτηρισμόςμαντίλι κεφαλής
Τοπικό ή άλλο όνομαπιέτες ή τσεμπέρι
Μέρος ΣυνόλουΝΑΙ
Κωδικός συνόλου778
Αυθεντικότητααυθεντικό

Δείτε όλες τις εικόνες »

Διαστάσεις

ΎψοςΠλάτοςΜηκοςΒάρος
0,77- 1,62-

Συντήρηση: ΟΧΙ

Περιγραφή

Πιέτες ή τσεμπέρι, μεγάλο τριγωνικό κεφαλομάντιλο από την Ύδρα. Έχει απαλό κίτρινο χρώμα που δημιουργείται από το ντύσιμο λευκής οργαντίνας με κίτρινο βαμβακερό σατέν, το ντύμα. Έχει σχήμα ορθογώνιου ισοσκελούς τριγώνου, του οποίου οι ίσες πλευρές (μήκους 1,10μ. η καθεμία) διακοσμούνται με φαρδιά, χρυσοκέντητη μπορντούρα. Το τελείωμά τους στολίζει λεπτή, κίτρινη δαντέλα φτιαγμένη με τη βελόνα, (μπιρμπίλια) με διάτρητες κυψέλες και τριγωνικά γλωσσάκια από τα οποία κρέμονται χρυσοκλωστές. Η δαντέλα γυρίζει στη γωνία και στολίζει και μικρό τμήμα της μεγάλης πλευράς. Το έξεργο χρυσοκέντημα είναι “απλικέ”: έχει γίνει πάνω σε χαρτόνι με φουσκωτή βελονιά και έχει τοποθετηθεί στη συνέχεια πάνω στην οργαντίνα, επίρραπτο. Στην πλούσια μπορντούρα του μαντιλιού εναλλάσσονται δυό συναφή φυτικά μοτίβα με παραλλαγή του κεντρικού λουλουδιού. Το μοτίβο με την μαργαρίτα περιλαμβάνει μεγάλα αγκαθωτά φύλλα που μόνο το περίγραμμά τους έχει κεντηθεί με χρυσοκλωστή ή αχνοκίτρινη μεταξοκλωστή ενώ το νεύρο τους δηλώνεται με τιρτίρι και πούλιες. Το μοτίβο με το ρόδο περιλαμβάνει λυγερά κλαδιά με πολλά φυλλαράκια, κεντημένα με χρυσόνημα ή αχνοκίτρινη μεταξοκλωστή. Τα μοτίβα συμπληρώνονται με μικρότερα αστερόσχημα ή άλλα σχηματοποιημένα ανθάκια, κεντημένα πάντα είτε με τιρτίρι και πούλιες είτε με χρυσή ή μεταξένια κλωστή. Στη γωνία του μαντίλιου, το χρυσοκέντημα γίνεται θριαμβευτικό: ανθοδέσμη δεμένη με φιόγκο ενώνει χαμηλά φυλλοφόρα κλαδιά, που απλώνονται συμμετρικά στο πλάι, με κεντρικό ευθυτενές κλαδί που απολήγει σε σχηματοποιημένα ανθάκια. Περίπου στα μισά του ύψους του είναι στερεωμένη μια μαργαρίτα και από πάνω της ανθίζουν δυο συμμετρικά ρόδα. Το κεντρικό τμήμα, ο κάμπος του μαντιλιού γεμίζει με ελεύθερα σχηματοποιημένα ανθάκια, που θυμίζουν έντονα μικρές μέλισσες. Ραμμένα δεξιά κι αριστερά από το μέσον της μεγάλης πλευράς και κοντά σ’ αυτό, δυό κίτρινα κορδελάκια, τα καπίστρια. Οι πιέτες ή το τσεμπέρι αποτελούν χαρακτηριστικό τμήμα του κεφαλοκαλύμματος και οι γυναίκες Ύδρας και Σπετσών και της Ερμιονίδας ονόμαζονταν “τσεμπερούδες”. Αφού τα μαλλιά γίνουν πλεξούδες και τοποθετηθεί το φακιόλι -τα μπουλέτσια από ξένα μαλλιά που δίνουν ύψος συνηθίζονταν μόνον από τις αρχόντισσες- μπαίνουν σε πιέτες κολλητά στη ρίζα των μαλλιών και δένονται κάτω από τις κοτσίδες τα καπίστρια ή ζωνίτσες, δυο κορδονάκια ραμμένα στο σημείο που το μαντίλι ακουμπά στους κροτάφους. Στη συνέχεια, οι γωνίες του μαντιλιού (τσέπια) σταυρώνονται χαλαρά κάτω από το σαγόνι, αφού το μαντίλι πτυχωθεί πρώτα (πιέτες) και στους κροτάφους. Τα τσέπια γυρίζουν πίσω και στερεώνονται στην κορυφή του κεφαλιού και προς τα πίσω. Οι πιέτες στολίζονταν με έξι καρφίτσες. Οι γιορτινές και νυφικές πιέτες είναι ολοκέντητες με χρυσά, πολύχρωμα ή μονόχρωμα κεντήματα.

Παρατηρήσεις

Σχισίματα στην οργαντίνα. Ελάχιστες φθορές στο κέντημα.

ΥΛΗ

μεταξοβάμβακοΑντικείμενο
μεταξοκλωστήΔιάκοσμος αντικειμένου
πούλιεςΔιάκοσμος αντικειμένου
τιρτίριΔιάκοσμος αντικειμένου
χαρτόνιΔιάκοσμος αντικειμένου
χρυσοκλωστήΔιάκοσμος αντικειμένου
κορδέλα γκροΑντικείμενο
οργαντίναΑντικείμενο

Τεχνική

δαντέλα με βελόναΔιάκοσμος αντικειμένου
κέντημαπλακέΔιάκοσμος αντικειμένου
υφαντό βιομηχανικόΑντικείμενο
χρυσοκέντημαπλακέΔιάκοσμος αντικειμένου

ΔΙΑΚΟΣΜΟΣ

Κατηγορία Θέματος ΔιακόσμουΘέμα Διακόσμου
φυτικός διάκοσμοςλουλούδια, μίσχοι, φύλλα

Κατασκευή

Χρόνος κατασκευής: 19ος αι.

Τοποθεσία κατασκευής

ΧώραΓεωγραφικό ΔιαμέρισμαΝομόςΕυρύτερη περιοχή
ΕλλάδαΣτερεά ΕλλάδαΑττικήςΑργοσαρωνικός (Ύδρα)

Τοποθεσία Χρήσης

ΧώραΓεωγραφικό ΔιαμέρισμαΝομόςΕυρύτερη περιοχή
ΕλλάδαΣτερεά ΕλλάδαΑττικήςΑργοσαρωνικός (Ύδρα)

Χρήση

ΧρήστηςΗλικίαΚοινωνική ΗλικίαΕθνοτική ΟμάδαΠερίοδος ΧρήσηςΧρόνος ΧρήσηςΠερίσταση ΧρήσηςΣκοπός χρήσηςΠιθανή χρονολογία χρήσης
γυναίκανύφητέλη 19ου αι. - αρχές 20ού αι.νυφικό
γυναίκαπαντρεμένητέλη 19ου αι. - αρχές 20ού αι.γιορτινό

Απόκτηση

Τρόπος Απόκτησης

Βιβλιογραφία

Κορρέ-Ζωγράφου, Κ. 1991, Νεοελληνικός κεφαλόδεσμος, Αθήνα.
Παπαντωνίου, Ι. 1978, "Συμβολή στη μελέτη της γυναικείας ελληνικής παραδοσιακής φορεσιάς", Εθνογραφικά 1: 5-92, Ναύπλιο, Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα.

Δημοσιεύσεις

Ημερολόγιο Λ.τ.Ε. 2003

Εκθέσεις

Δεν υπάρχουν σχετικές εκθέσεις για αυτό το αντικείμενο

Πληροφορίες Τεκμηρίωσης

Ερευνητής-
Χρόνος έρευνας-
Είδος Έρευνας-
Πληροφορητής-
ΤεκμηριωτήςΡοβάτσου Αγγελική
Χρόνος Τεκμηρίωσης17/04/2007