Εκτύπωση

μαντίλι κεφαλής 831/2

Αριθμός ταύτισης συνόλου831/2
Ταξινόμηση- ενδυμασία
- εξάρτημα κεφαλοκαλύμματος
- μαντίλι κεφαλής
Τυπολογίανησιωτικό
Όνομα/Χαρακτηρισμόςμαντίλι κεφαλής
Τοπικό ή άλλο όνομαπιέτες ή τσεμπέρι
Μέρος ΣυνόλουΟΧΙ
Αυθεντικότητααυθεντικό

Δείτε όλες τις εικόνες »

Διαστάσεις

ΎψοςΠλάτοςΜηκοςΒάρος
0,71- 1,55-

Συντήρηση: ΟΧΙ

Περιγραφή

Πιέτες ή τσεμπέρι, μεγάλο τριγωνικό κεφαλομάντιλο από την Ύδρα. Πρόκειται για μαντίλι σπάνιο, αν όχι μοναδικό. Είναι από σκούρο λαδοπράσινο μετάξι, ντυμένο με γκριζοκάστανο βαμβακερό πανί. Έχει σχήμα ορθογώνιου ισοσκελούς τριγώνου, του οποίου οι ίσες πλευρές (μήκους 1μ. η καθεμία) διακοσμούνται με φαρδιά μπορντούρα κεντημένη με μεταξοκλωστές σε μεταλλικά χρώματα και μικρές, ασημένιες πούλιες. Το τελείωμά τους στολίζει λεπτή, σφιχτοπλεγμένη δαντέλα με τη βελόνα, (μπιρμπίλια) στα χρώματα του κεντήματος, από τις ελεύθερες φυτικές απολήξεις της οποίας σώζονται μόνον μικρά δείγματα. Στη μία γωνία η δαντέλα γυρίζει προς τη μεγάλη πλευρά σταματώντας στην άκρη μικρού, ραμμένου τριγωνικού κομματιού που αποτελεί τη δεξιά μύτη του μαντιλιού. Το κέντημα, που έχει γίνει σε τελάρο με πλακέ βελονιά και ρίζα, χαρακτηρίζεται από ανεπιτήδευτη κομψότητα και σοβαρότητα. Τα σκούρα χρώματα του μαντιλιού φωτίζονται από τη γιαλάδα του μεταξιού, τις μικρές πούλιες, και τη μεταλλική λάμψη των μεταξοκλωστών, ιδιαίτερα της μιας που χρυσαφίζει, της άλλης που ασημίζει, της ανοιχτοπράσινης τρίτης. Τα φύλλα, σε δύο αποχρώσεις του λαδοπράσινου, δύσκολα ξεχωρίζουν από τον κάμπο του μαντιλιού. Και τα λουλούδια, όσα δεν είναι χρυσαφιά ή μπρούντζινα, στρέφονται προς το ροδί αλλά κυρίως, στις σκούρες μενεξελιές αποχρώσεις. Στο κέντημα της μπορντούρας επαναλαμβάνεται, σε δύο χρωματικές παραλλαγές των λουλουδιών, πανομοιότυπο το ίδιο πλαγιαστό μοτίβο. Από κομψό δοχείο (γλάστρα;) φυτρώνουν γέρνοντας δεξιά κι αριστερά κλαδιά και φύλλα. Ανάμεσά τους ξεπηδούν δυο κομψά, σχεδόν πανομοιότυπα, ανθισμένα κλαδιά. Στη γωνία το κέντημα γίνεται, συγκρατημένα πάντα, λίγο πιο φλύαρο. Από μεγάλο ανθικό μοτίβο που περικλείει ασημόχρυσο άνθος φυτρώνουν λεπτοί φυλλοφόροι μίσχοι και κεντρικό ψηλόλιγνο κλαδί που απολήγει σε τρία μεγάλα και άλλα μικρότερα λουλούδια. Στον κάμπο του μαντιλιού αιωρούνται με ελαφρά αταξία κομψά, γερτά τετραπέταλα ανθάκια. Οι πιέτες ή το τσεμπέρι αποτελούν χαρακτηριστικό τμήμα του κεφαλοκαλύμματος και οι γυναίκες Ύδρας και Σπετσών και της Ερμιονίδας ονόμαζονταν “τσεμπερούδες”. Αφού τα μαλλιά γίνουν πλεξούδες και τοποθετηθεί το φακιόλι -τα μπουλέτσια από ξένα μαλλιά που δίνουν ύψος συνηθίζονταν μόνον από τις αρχόντισσες- μπαίνουν σε πιέτες κολλητά στη ρίζα των μαλλιών και δένονται κάτω από τις κοτσίδες τα καπίστρια ή ζωνίτσες, δυο κορδονάκια ραμμένα στο σημείο που το μαντίλι ακουμπά στους κροτάφους. Στη συνέχεια, οι γωνίες του μαντιλιού (τσέπια) σταυρώνονται χαλαρά κάτω από το σαγόνι, αφού το μαντίλι πτυχωθεί πρώτα (πιέτες) και στους κροτάφους. Τα τσέπια γυρίζουν πίσω και στερεώνονται στην κορυφή του κεφαλιού και προς τα πίσω. Οι πιέτες στολίζονταν με έξι καρφίτσες. Οι γιορτινές και νυφικές πιέτες είναι ολοκέντητες με χρυσά, πολύχρωμα ή μονόχρωμα κεντήματα.

Παρατηρήσεις

Μεγάλη φθορά στη δαντέλα και φθορά στο μετάξι, ιδίως στο τσάκισμα. Στο τριγωνικό κομματάκι της δεξιάς μύτης, στην ανάποδη, φαίνεται η ανάποδη όψη κεντημένου κλαδιού.

ΥΛΗ

βαμβάκιΑντικείμενο
μετάξιΑντικείμενο
μεταξοκλωστήΔιάκοσμος αντικειμένου
πούλιεςΔιάκοσμος αντικειμένου

Τεχνική

δαντέλα με βελόναΔιάκοσμος αντικειμένου
κέντημαπλακέΔιάκοσμος αντικειμένου
κέντημαρίζαΔιάκοσμος αντικειμένου
υφαντόΑντικείμενο

ΔΙΑΚΟΣΜΟΣ

Κατηγορία Θέματος ΔιακόσμουΘέμα Διακόσμου
φυτικός διάκοσμοςλουλούδια, μίσχοι, φύλλα

Κατασκευή

Χρόνος κατασκευής: 19ος αι.

Τοποθεσία κατασκευής

ΧώραΓεωγραφικό ΔιαμέρισμαΝομόςΕυρύτερη περιοχή
ΕλλάδαΣτερεά ΕλλάδαΑττικήςΑργοσαρωνικός (Ύδρα)

Τοποθεσία Χρήσης

ΧώραΓεωγραφικό ΔιαμέρισμαΝομόςΕυρύτερη περιοχή
ΕλλάδαΣτερεά ΕλλάδαΑττικήςΑργοσαρωνικός (Ύδρα)

Χρήση

ΧρήστηςΗλικίαΚοινωνική ΗλικίαΕθνοτική ΟμάδαΠερίοδος ΧρήσηςΧρόνος ΧρήσηςΠερίσταση ΧρήσηςΣκοπός χρήσηςΠιθανή χρονολογία χρήσης
γυναίκανύφητέλη 19ου αι. - αρχές 20ού αι.νυφικό
γυναίκαπαντρεμένητέλη 19ου αι. - αρχές 20ού αι.γιορτινό

Απόκτηση

Τρόπος Απόκτησης

Βιβλιογραφία

Κορρέ-Ζωγράφου, Κ. 1991, Νεοελληνικός κεφαλόδεσμος, Αθήνα.
Παπαντωνίου, Ι. 1978, "Συμβολή στη μελέτη της γυναικείας ελληνικής παραδοσιακής φορεσιάς", Εθνογραφικά 1: 5-92, Ναύπλιο, Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα.

Δημοσιεύσεις

Δεν υπάρχουν σχετικές δημοσιεύσεις για αυτό το αντικείμενο

Εκθέσεις

Δεν υπάρχουν σχετικές εκθέσεις για αυτό το αντικείμενο

Πληροφορίες Τεκμηρίωσης

Ερευνητής-
Χρόνος έρευνας-
Είδος Έρευνας-
Πληροφορητής-
ΤεκμηριωτήςΡοβάτσου Αγγελική
Χρόνος Τεκμηρίωσης18/04/2007