Εκτύπωση

πουκάμισο 428,α

Αριθμός ταύτισης συνόλου428,α
Ταξινόμηση- ενδυμασία
- ένδυμα
- πουκάμισο
Τυπολογίαβυζαντινής έμπνευσης
Όνομα/Χαρακτηρισμόςπουκάμισο
Τοπικό ή άλλο όνομα
Μέρος ΣυνόλουΝΑΙ
Κωδικός συνόλου428
Αυθεντικότηταιστορικό αντίγραφο

Δείτε όλες τις εικόνες »

Διαστάσεις

ΎψοςΠλάτοςΜηκοςΒάρος
1,43 0,87--

Συντήρηση: ΟΧΙ

Περιγραφή

Λιθένδυτο, σηρικό πουκάμισο σε ανοιχτό φαιοκόκκινο χρώμα. Τα δυο του φύλλα ενώνονται κάτω απ’ τους ώμους με ενδιάμεσο, ροδί μεταξωτό, που ολοκληρώνει την στρογγυλή λαιμόκοψη και φτιάχνει πίσω το μικρό κατακόρυφο άνοιγμα με τις τρεις σούστες. Η μπροστινή όψη είναι διακοσμημένη από πάνω ως κάτω, με ζευγάρια από μεγάλους, χρυσούς κύκλους. Στον καθένα στρογγυλά μαργαριτάρια και χρυσές αλυσιδίτσες σχηματίζουν δυο κύκλους ομόκεντρους στο εσωτερικό φαρδύτερου χρυσού πλαισίου. Τα δυο ψηλά ζευγάρια κύκλων έχουν σχήμα ωοειδές καθώς κλίνουν προς τις πλαϊνές πλευρές. Φαρδιά ταινία (8εκ.) από χρυσόμαυρο ύφασμα, κλάβος, στολίζει τον ποδόγυρο, κεντημένη με καστανόχρωμες κλωστές σε δυο αποχρώσεις. Δυο διασταυρούμενα ζιγκ-ζαγκ σχηματίζουν σειρά από σκουροκάστανους ρόμβους. Στο εσωτερικό τους εναλλάσσονται σκούρα τετράγωνα και ανοιχτοί ρόμβοι. Στα μεταξύ τους τριγωνικά διάχωρα έχουν χωρέσει αντικρυστά ζευγάρια από σκούρα και ανοιχτά τριγωνάκια εναλλάξ. Κλάβοι, ψηλά μανικέτια (14,5εκ.) με θαλασσινό χρώμα και χρυσοκλωστή έχουν προστεθεί στο τελείωμα των μανικιών. Ντυμένα με υπόλευκο πανί, κλείνουν με δυο σούστες και δυο κόπιτσες. Λεπτή σειρά από μαργαριταράκια πλαισιώνει το δυτικότροπο κέντημα με μίσχους ελισσόμενους από κεντρική δέσμη. Στα άκρα, λουλουδάκια συνθέτουν από ένα τσαμπί σταφύλι (βότρυς). Οι περισσότερες από τις γιορτές του Λυκείου των Ελληνίδων, που ξεκίνησαν το 1911 στο Ζάππειο, συμβαδίζουν είτε με εθνικούς εορτασμούς, είτε με την έλευση επιφανών ξένων, είτε με διεθνή συνέδρια στην Αθήνα . Η συλλογή του Λυκείου από ιστορικά αντίγραφα ενδυμασιών συνδέεται άμεσα με τις «Μεγάλες Εθνικές Εορτές» στο Παναθηναϊκό Στάδιο που, από το 1914, καθιερώνονται ως ετήσιες, και στις οποίες «πλαστικαί εικόνες» αναβιώνουν μεγάλες στιγμές της ελληνικής ιστορίας. Όταν, ύστερα από δεκαετή διακοπή, οι γιορτές του Σταδίου επαναλαμβάνονται, η αναδρομή στο απώτερο παρελθόν εκφράζεται μέσα από α) τον μινωικό πολιτισμό όπως τον αποκάλυψαν οι ανασκαφές του Sir Arthur Evans, β) τις Αμαζόνες, γ) τις ντυμένες από την Εύα Σικελιανού Ωκεανίδες του Προμηθέα Δεσμώτη, δ) τις Εστιάδες, ε) τις κόρες της κλασικής εποχής και στ) τις βυζαντινές πριγκίπισσες. Εικονογραφώντας την ιστορική συνέχεια του ελληνισμού, οι ιστορικές περίοδοι παρουσιάζονται με «στυλιζαρισμένες βουβές εικόνες (tableaux vivants)», που αναπαριστούν ένα επιλεγμένο θέμα για την κάθε εποχή. Οι ενδυμασίες αντιγράφουν από όσα έργα τέχνης έχουν διασωθεί: τοιχογραφίες Κνωσού, Αγ. Τριάδας, Τίρυνθας και Θηβών, μινωικά ειδώλια, κόρες της Ακροπόλεως, αρχαία ανάγλυφα, αγάλματα, αγγειογραφίες, βυζαντινές αγιογραφίες, μικρογραφίες χειρογράφων, ψηφιδωτά κ.ά. Η «Εκλογή Βασιλικής Νύμφης» είναι το θέμα που αντιπροσωπεύει την βυζαντινή περίοδο. Την κατασκευή των ενδυμάτων χρηματοδότησε ο Αντώνης Μπενάκης το 1929 με δωρεά 2.000 δραχμών. Την επίβλεψη και επιμέλεια ανέλαβε το γνωστό ζεύγος βυζαντινολόγων Γιώργου και Μαρίας Σωτηρίου. Η επιλογή των υφασμάτων, που απηχούν τόσο δυτικές όσο και ανατολίτικες επιδράσεις, επιχειρεί να αποδώσει την αγάπη των Βυζαντινών για την ποικιλία και τη λάμψη των χρωμάτων. Άσημα αποκαλούνται τα μη έγχρωμα υφάσματα. Τα ενδύματα γενικά λέγονται ρούχα ή ιμάτια και, ανάλογα με το ύφασμα αλλά κυρίως τον διάκοσμο, συνοδεύονται από ποικίλους επιθετικούς προσδιορισμούς. Σηρικό είναι το ρούχο από μετάξι ή από κάθε διάφανο πολυτελές ύφασμα, τη χρήση του οποίου καυτηριάζουν οι Πατέρες. Ζωηρόχρωμες κατακόρυφες ή οριζόντιες ταινίες, στην πραγματικότητα ενυφασμένες, φτιάχνουν τα λωρωτά φορέματα αρχόντων και ισχυρών, ορθόσημα ή πλατύσημα αντιστοίχως. Εξεμπλωτά ή πλουμιστά λέγονται τα φορέματα τα στολισμένα με υφαντά ή κεντητά κοσμήματα, τα εξέμπλια (exemplum) ή πλουμία (plumus). Κλαπωτά ονομάζονται τα ρούχα με ενυφασμένους ή κεντητούς κλάβους (από το τετράγωνο σχήμα της κεφαλής του καρφιού, clavi). Κλάβοι όμως λέγονται και οι πορφυρές διακοσμητικές λωρίδες γύρω από το λαιμό, στο στήθος, στο γύρο των μανικιών ή στον ποδόγυρο. Στα επιρράμματα των ρούχων ανήκουν τα ταβλία, κομμάτια υφάσματος κομμένα ορθογώνια ή λοξά που, αν είναι κόκκινα, λέγονται πλουμάτα. Τα σηγμέντα (segmenta), σημέντα στην καθομιλουμένη, δηλώνουν τον ετερόχρωμο επίρραπτο διάκοσμο στις άκρες του ρούχου, που φέρει τετράγωνα κοσμήματα. Κάθε βυζαντινό αντίγραφο της συλλογής του Λυκείου των Ελληνίδων είναι μια αλλαγή, μια εξαιρετική «αλλαξιά» δηλαδή, για περιστάσεις γιορτινές ή επίσημες. Ρούχα αρχοντικά, βασιλικά, με ενυφασμένους λίθους πολύτιμους και μαργαριτάρια. Λέγονται περιμάρμαρα ή περιμάργαρα, λιθένδυτα ή μαρμαρένδυτα, από το ρήμα μαρμαίρω που σημαίνει «απαστράπτω». Δεν είναι, άλλωστε, το έκστιλβον το χαρακτηριστικό γνώρισμα της πολυτέλειας;

Παρατηρήσεις

Λείπουν πάρα πολλές πέρλες, ιδίως στα μανίκια.

ΥΛΗ

μετάξιΑντικείμενο
μεταξοκλωστήΔιάκοσμος αντικειμένου
σατένΑντικείμενο
χρυσοκλωστήΔιάκοσμος αντικειμένου
συνθετικόΔιάκοσμος αντικειμένου
πέρλαΔιάκοσμος αντικειμένου

Τεχνική

επίρραπτηΔιάκοσμος αντικειμένου
κέντημαΔιάκοσμος αντικειμένου
υφαντό βιομηχανικόΑντικείμενο
υφαντό βιομηχανικόΔιάκοσμος αντικειμένου

ΔΙΑΚΟΣΜΟΣ

Κατηγορία Θέματος ΔιακόσμουΘέμα Διακόσμου
γεωμετρικός διάκοσμος
σχηματοποιημένος φυτικός διάκοσμοςμίσχοι, λουλούδια

Κατασκευή

Κατασκευαστής: Λύκειον των Ελληνίδων

Σκοπός κατασκευής: Η αναβίωση και εικονογράφηση της βυζαντινής περιόδου της ελληνικής ιστορίας

Χρόνος κατασκευής: αρχές 20ού αι.

Τοποθεσία κατασκευής

ΧώραΓεωγραφικό ΔιαμέρισμαΝομόςΕυρύτερη περιοχή
ΕλλάδαΣτερεά ΕλλάδαΑττικήςΑθήνα

Τοποθεσία Χρήσης

ΧώραΓεωγραφικό ΔιαμέρισμαΝομόςΕυρύτερη περιοχή
ΕλλάδαΣτερεά ΕλλάδαΑττικήςΑθήνα

Χρήση

ΧρήστηςΗλικίαΚοινωνική ΗλικίαΕθνοτική ΟμάδαΠερίοδος ΧρήσηςΧρόνος ΧρήσηςΠερίσταση ΧρήσηςΣκοπός χρήσηςΠιθανή χρονολογία χρήσης
γυναίκα20ός αι.γιορτινόΗ ενσάρκωση προσώπων από την βυζαντινή περίοδο της Ελληνικής ιστορίας, σε μεγάλες γιορτές, ενθικές και άλλες.

Απόκτηση

Τρόπος Απόκτησης

Βιβλιογραφία

Κουκουλές, Φ. 1948-1957, "Περί τα βυζαντινά φορέματα" στο Βυζαντινών βίος και πολιτισμός 2: 5-59, Αθήνα, Παπαζήσης (ανατ., χ.χ.).
Λουτζάκη, Ρ. 2007, "Λύκειο των Ελληνίδων: Από το Παναθηναϊκό Στάδιο (1914) στη σκηνή του Μεγάρου Αθηνών (2005)" στο Π. Κάβουρας (επιμ.), Φολκλόρ και Παράδοση, Αθήνα, Fagotto (υπο έκδοση).
Μπόμπου-Πρωτοπαπά, Ε. 1993, Το Λύκειο των Ελληνίδων, 1911-1991, Αθήνα, Λύκειο των Ελληνίδων.
Παπαντωνίου, Ι. 2000, Η ελληνική ενδυμασία από την αρχαιότητα ως τις αρχές του 20ού αιώνα, Αθήνα, Εμπορική Τράπεζα της Ελλάδος - Καπόν.

Δημοσιεύσεις

Δεν υπάρχουν σχετικές δημοσιεύσεις για αυτό το αντικείμενο

Εκθέσεις

Δεν υπάρχουν σχετικές εκθέσεις για αυτό το αντικείμενο

Πληροφορίες Τεκμηρίωσης

Ερευνητής-
Χρόνος έρευνας-
Είδος Έρευνας-
Πληροφορητής-
ΤεκμηριωτήςΡοβάτσου Αγγελική
Χρόνος Τεκμηρίωσης30/10/2007