Εκτύπωση

πουκάμισο 6224/2

Αριθμός ταύτισης συνόλου6224/2
Ταξινόμηση- ενδυμασία
- ένδυμα
- πουκάμισο
Τυπολογίαφορεσιά με καβάδι
Όνομα/Χαρακτηρισμόςπουκάμισο
Τοπικό ή άλλο όνομα(βιζάνο) κουσούλι
Μέρος ΣυνόλουΟΧΙ
Αυθεντικότητααυθεντικό

Δείτε όλες τις εικόνες »

Διαστάσεις

ΎψοςΠλάτοςΜηκοςΒάρος
1,37 1,03--

Συντήρηση: ΟΧΙ

Περιγραφή

Βιζάνο κουσούλι, δηλαδή: κεντημένο πουκάμισο. Η φορεσιά, που παίρνει τ’όνομά της από την Επισκοπή, συνηθιζόταν και σε άλλα δέκα περίπου μικρότερα χωριά Β.Α. της Νάουσας. Παρ’ ότι τούτο το νυφιάτικο πουκάμισο σχηματίζει και αυτό δυο μεγάλα κεντητά τετράγωνα σε κάθε όψη του ποδόγυρου, οι λεπτότερες μάλλινες κλωστές, οι κλωστές φλος και, κυρίως, τα χρυσά και ασημένια νήματα δίνουν στο κέντημα λεπτότητα και μεγαλοπρέπεια και το ξεχωρίζουν από τα “μικρά χαλιά” των υπόλοιπων πουκάμισων. Από αργαλίσιο βαμβακερό πανί στο φυσικό του χρώμα, το πουκάμισο είναι φτιαγμένο από ένα φύλλο μπρος-πίσω, τη “μάνα”, πλάτους 40εκ. Δυο λόξες σε κάθε πλευρά προσθέτουν 66εκ. και 65εκ. στο φάρδος. Οι λόξες ενώνονται στη μασχάλη με ίσια, φαρδιά και δίφυλλα μανίκια. Η εσωτερική ραφή των άνισων φύλλων στολίζεται με διπλό, λευκό γαζί, ενώ η φανερή τους ραφή κλείνει με σκούρα καφεκόκκινη ένωση που ανεβαίνει ως τα μισά του μανικιού. Στη “μάνα” έχει κοπεί στρογγυλή λαιμόκοψη με ραμμένο, μικρό, όρθιο γιακαδάκι, και βαθύ μπροστινό, κατακόρυφο άνοιγμα (33εκ.). Το γιακαδάκι, όπως και το άνοιγμα, τα μανίκια και ο ποδόγυρος είναι ρελιασμένα με κόκκινο κορδόνι, στερεωμένο με κίτρινη κλωστή. Στις πλαϊνές ραφές του ποδόγυρου που ενώνουν τις λόξες, το κορδόνι σχηματίζει μικρό, επίρραπτο κύκλο. Στην φαντασμαγορία του τετράγωνου κεντήματος συμβάλλει και η αντίθεση ανάμεσα στα λαμπερά αλλά άχρωμα χρυσά και ασημένια νήματα, στις σκούρες κλωστές (καφεκόκκινες, μωβ και λαδί), τις ουδέτερες γκρίζες και τα φωτεινά, έντονα χρώματα (κόκκινο, θαλασσί, χρυσοκίτρινο, πορτοκαλί, φούξια και κίτρινο), που γεμίζουν τα περιγράμματα. Η ραφή της “μάνας”, που ξεκινάει λίγο ψηλότερα με σκούρα καφεκόκκινη κεντητή ένωση, προεκτείνεται μέσα στο τετράγωνο ως πολύχρωμος στύλος που τέμνει το κέντημα σε δυο συμμετρικά μέρη. Η πολύχρωμη κορυφή του στύλου έχει σχήμα ρόμβου που ακτινοβολεί και από τις τέσσερις πλευρές. Ο στύλος διασχίζει κατεβαίνοντας δύο ακόμη ρόμβους ενώ στο τέλος του περιβάλλεται από ίσες, λοξές γραμμές. Στα ορθογώνια, χρυσά τρίγωνα που σχηματίζονται λάμπει από ένας σταυρός, κι ένα αστεράκι. Αστεράκι λάμπει και στα μικρά, ασημένια τρίγωνα που πλαισιώνουν το μεγάλο. Το τετράγωνο χωρίζεται και οριζόντια σε δύο ίσα μέρη. Στο ψηλότερο επικρατούν τρίγωνα (ή μισοί ρόμβοι) το ένα μέσα στ’ άλλο, και εντυπωσιάζει σταυρός μέσα σε κόκκινο πλαίσιο. Χαμηλά, κεντρικό τετράγωνο, χωρισμένο σε τρεις οριζόντιες ζώνες, εμφανίζει στα πλαϊνά της μεσαίας από ένα σταυρό. Τα υπόλοιπα μοτίβα είναι γεωμετρικά: διακρίνονται δυο “Χ” και σχήμα με οδοντωτά περιγράμματα. Συγκριτικά άχρωμος είναι ο πολύ επιμελημένος διάκοσμος στις πλαϊνές ραφές που ενώνουν τις λόξες, καθώς επικρατεί το υπόλευκο και το λαδί, με λίγες καφεκόκκινες πινελιές. Δυο σειρές διπλά γαζιά πλαισιώνουν τη ραφή, ξεπερνώντας κατά πολύ το ύψος των τετραγώνων. Πλάι τους δυο άλλες σειρές ανεβαίνουν λοξά και σχηματίζουν τρίγωνα καθώς συγκλίνουν, χωρίς να εφάπτονται, με τα γαζιά της ραφής. Από τον ποδόγυρο ως λίγο πάνω από το ύψος των τετραγώνων, συνοδεύονται από μικρές, κεντητές γωνίες, σε χρωματική εναλλαγή ανά τέσσερις. Τριπλή σειρά από σταυροβελονιές σχηματίζει ζιγκ-ζαγκ από το ένα τετράγωνο στο άλλο. Μέσα στα τρίγωνα γύρω από τη ραφή, έχει χωρέσει από μια σχηματοποιημένη γυναικεία μορφή με χέρια που προεκτείνονται και ψηλά, υπογραμμίζοντας το σχήμα του κεφαλιού. Ανάλογα χέρια έχει και η μορφή που παρεμβάλλεται, μπρος και πίσω, ανάμεσα στα δυο τετράγωνα, με πολυχρωμία σύμφωνη με την οριζόντια φυτική ταινία κάτω από τα πόδια της. Στο γύρο των μανικιών, κύκλο σχηματίζουν σχηματοποιημένες και πάλι γυναικείες μορφές πιασμένες απ’τα χέρια. Τα χέρια τους επεκτείνονται τώρα και προς τα κάτω, αγγίζοντας χαμηλό τρίγωνο, συμμετρικό με το ψηλό που διαχωρίζει τα κεφάλια τους. Απέριττος ο διάκοσμος του γιακά με ζιγκ-ζαγκ που περικλείει μικρές σταυροβελονιές, ενώ η ίδια καφεκόκκινη κλωστή διακοσμεί τη βάση του και το κατακόρυφο άνοιγμα με διπλό γαζί.

Παρατηρήσεις

Μπαλώματα στις λόξες χαμηλά, τρύπες στο δεξί μανίκι και, κυρίως, πολλές τρύπες στο πίσω φύλλο.

ΥΛΗ

βαμβακερή κλωστήΔιάκοσμος αντικειμένου
βαμβάκιΑντικείμενο
χρυσοκλωστήΔιάκοσμος αντικειμένου
ασημοκλωστήΔιάκοσμος αντικειμένου
κορδόνι βαμβακερόΔιάκοσμος αντικειμένου
μάλλινη κλωστήΔιάκοσμος αντικειμένου
φλος κλωστήΔιάκοσμος αντικειμένου

Τεχνική

κέντημαανεβατή ψαθωτήΔιάκοσμος αντικειμένου
κέντημαγαζίΔιάκοσμος αντικειμένου
κέντημα μετρητόσταυροβελονιά διπλήΔιάκοσμος αντικειμένου
υφαντόΑντικείμενο
χρυσοκέντημαΔιάκοσμος αντικειμένου

ΔΙΑΚΟΣΜΟΣ

Κατηγορία Θέματος ΔιακόσμουΘέμα Διακόσμου
ανθρωπομορφικός διάκοσμοςκορίτσι
γεωμετρικός διάκοσμος
θρησκευτικά θέματασταυρός
σχηματοποιημένος φυτικός διάκοσμοςλουλούδια, μίσχοι

Κατασκευή

Κατασκευαστής: οι ίδιες οι γυναίκες

Χρόνος κατασκευής: τέλη 19ου αι. - 20ος αι.

Τοποθεσία κατασκευής

ΧώραΓεωγραφικό ΔιαμέρισμαΝομόςΕυρύτερη περιοχή
ΕλλάδαΜακεδονίαΗμαθίαςΕπισκοπή

Τοποθεσία Χρήσης

ΧώραΓεωγραφικό ΔιαμέρισμαΝομόςΕυρύτερη περιοχή
ΕλλάδαΜακεδονίαΗμαθίαςΕπισκοπή

Χρήση

ΧρήστηςΗλικίαΚοινωνική ΗλικίαΕθνοτική ΟμάδαΠερίοδος ΧρήσηςΧρόνος ΧρήσηςΠερίσταση ΧρήσηςΣκοπός χρήσηςΠιθανή χρονολογία χρήσης
γυναίκανύφητέλη 19ου αι. - αρχές 20ού αι.νυφικό

Απόκτηση

Τρόπος ΑπόκτησηςΔωρεά
ΣυλλέκτηςΚουτλίδη Χρ.
Πρόσθετες πληροφορίεςΚουτλίδη Χρ.
Χρονολογία απόκτησης4/5/1970

Βιβλιογραφία

Γουήλ-Μπαδιεριτάκη, Α. 1980, Το παραδοσιακό πουκάμισο της ηπειρωτικής Ελλάδας, Αθήνα.
Χατζημιχάλη, Α. 1983, Λαϊκή Φορεσιά. Οι φορεσιές με το καβάδι Β΄, (επιμ. Γιανναρά-Ιωάννου, Τ.) Αθήνα, Μουσείο Μπενάκη - Μέλισσα.

Δημοσιεύσεις

Δεν υπάρχουν σχετικές δημοσιεύσεις για αυτό το αντικείμενο

Εκθέσεις

Δεν υπάρχουν σχετικές εκθέσεις για αυτό το αντικείμενο

Πληροφορίες Τεκμηρίωσης

Ερευνητής-
Χρόνος έρευνας-
Είδος Έρευνας-
ΠληροφορητήςΚουτλίδη Χρ.
ΤεκμηριωτήςΡοβάτσου Αγγελική
Χρόνος Τεκμηρίωσης21/8/2007