Επιστροφή

καπέλο 5355/3

καπέλο 5355/3
καπέλο 5355/3
Κεφαλοκάλυμμα της Ορεινής Σερρών
Κεφαλοκάλυμμα της Ορεινής Σερρών

Ταυτότητα

Αριθμός ταύτισης συνόλου5355/3
Ταξινόμηση- ενδυμασία
- κεφαλοκάλυμμα
- καπέλο
Τυπολογίαχωρικό
Όνομα/Χαρακτηρισμόςκαπέλο
Τοπικό ή άλλο όνομα
Μέρος ΣυνόλουΟΧΙ
Αυθεντικότητααυθεντικό

Διαστάσεις

ΎψοςΠλάτοςΜηκοςΒάρος
0,30---

Συντήρηση: ΟΧΙ

Περιγραφή

Το νυφικό κεφαλοκάλυμμα της Ορεινής Σερρών αποτελείται από πλήθος εξαρτημάτων. Ως βάση έχει το κουταλάκ, κυλινδρικό μεταλλικό κουτί, ντυμένο με υπόλευκο βαμβακερό ύφασμα. Το κουταλάκ φοριέται στην κορυφή του κεφαλιού και στερεώνεται, συνήθως, με δύο υποσιαγώνια, το γιορντάνι, που είναι χάντρινο και το ποντγκαρλέ, μια παραδένια αργυρή αλυσίδα. Εδώ υπάρχουν μόνο δύο τμήματα μαύρης φακαρόλας. Το μπροστινό τμήμα του κουταλάκ, τα μάγουλα και το σαγόνι σκεπάζονται από την καπούλα, τριγωνικό βαμβακερό μαντίλι σε βαθυκόκκινο χρώμα. Συνήθως το κόκκινο μαντίλι λέγεται τσεμπέρι και σκεπάζει το πίσω τμήμα του κουταλάκ, ενώ ένα λευκό υφαντό που κατασκευάζεται από τις ίδιες τις γυναίκες λέγεται καπούλα και σκεπάζει το μπροστινό τμήμα. Στο κέντρο της καπούλας σχηματίζεται οριζόντια επιμετώπια λωρίδα από επίρραπτες τρέσες, μία μαύρη μάλλινη και ένα χρυσό γαλόνι με σχηματοποιημένα φυτικά μοτίβα. Στην άνω οριζόντια πλευρά του γαλονιού υπάρχει αλυσίδα με 15 φλουράκια. Από αυτό ξεκινούν επίσης και γιρλάντες με χάντρες σε χρώματα πορτοκαλί, γαλάζιο και κόκκινο. Στο μέσον της μαύρης τρέσας υπάρχει κουμπί στην απόχρωση του μαργαριταριού ενώ στα άκρα από ένα ροζ κουμπί. Στα πλάγια, δεξιά και αριστερά, υπάρχουν φλουράκια, στερεωμένα φολιδωτά σε μαύρο μάλλινο ύφασμα. Το τελευταίο είναι επίρραπτο σε λωρίδα υφαντού που λειτουργεί ως υποσιαγώνιο. Στην πάνω πλευρά του κουταλάκ, στο κέντρο του κεφαλοκαλύμματος, είναι στερεωμένη η σουργούτσα, μπουκέτο από πλαστικές κόκκινες παπαρούνες και ντάλιες και πράσινα φύλλα. Εκατέρωθεν τις σουργούτσας στερεώνεται το ζλάτνι κίτκι, στολίδι ειδικό για το γάμο. Το στολίδι αυτό το φτιάχνουν οι ίδιες οι γυναίκες. Σε ξύλινα καλαμάκια στερεώνουν πολύχρωμες μάλλινες κλωστές και ασημοκλωστές. Το στολίδι αυτό το δωρίζει η νύφη στους στενούς συγγενείς και το γαμπρό. Οι άντρες το καρφιτσώνουν στο στήθος και οι γυναίκες στο δεξί κρόταφο, πάνω από τη shαμία (μαντίλι κεφαλής), με την κορυφή να κοιτάει προς τα κάτω. Επιπλέον εξαρτήματα του κεφαλοκαλύμματος είναι η κάρπα (τσεβρές), το πρέβες (κόκκινο πέπλο) και άλλα χάντρινα και αργυρά κοσμήματα. Το κεφαλοκάλυμμα χωρίς το πρέβες το φορά και η νιόπαντρη τη Δευτέρα του γάμου για να πάει στη βρύση αλλά και στα έθιμα και τις μεγάλες γιορτές μέχρι να αποκτήσει δύο παιδιά ή για ανάλογο χρονικό διάστημα.

Παρατηρήσεις

Το μαντίλι που λειτουργεί σαν καπούλα φέρει Αριθμό Μητρώου 1171. Επίσης, τα ζλάτνι κίτκι φέρουν Αριθμό Μητρώου 10482 και 10487 (ημερομηνία απόκτησης 10/2/1980, δωρεά Λευτέρη Δρανδάκη). Καθώς όμως το κεντρικό εξάρτημα του κεφαλοκαλύμματος είναι το κουταλάκ, ως Α.Τ.Α. λαμβάνεται ο Αριθμός Μητρώου του τελευταίου, ήτοι 5355/3.

ΥΛΗ

βαμβάκιΑντικείμενο
μαλλίΑντικείμενο
χάντρεςΔιάκοσμος αντικειμένου
ασημοκλωστήΔιάκοσμος αντικειμένου
κουμπίΔιάκοσμος αντικειμένου
φακαρόλαΑντικείμενο
μεταλλικά στοιχείαΔιάκοσμος αντικειμένου
γαλόνι χρυσόΔιάκοσμος αντικειμένου
μάλλινη κλωστήΔιάκοσμος αντικειμένου
ξύλοΑντικείμενο
τρέσα μάλλινηΔιάκοσμος αντικειμένου
πλαστικόΔιάκοσμος αντικειμένου
μεταλλικό κουτίΑντικείμενο

Τεχνική

ενυφασμένηΔιάκοσμος αντικειμένου
επίρραπτηΔιάκοσμος αντικειμένου
υφαντό βιομηχανικόΑντικείμενο

Τοποθεσία κατασκευής

ΧώραΓεωγραφικό ΔιαμέρισμαΝομόςΕυρύτερη περιοχή
ΕλλάδαΜακεδονίαΣερρώνΟρεινή

ΔΙΑΚΟΣΜΟΣ

σχηματοποιημένος φυτικός διάκοσμος

Τοποθεσία Χρήσης

ΧώραΓεωγραφικό ΔιαμέρισμαΝομόςΕυρύτερη περιοχή
ΕλλάδαΜακεδονίαΣερρώνΟρεινή

Χρήση

ΧρήστηςΗλικίαΚοινωνική ΗλικίαΕθνοτική ΟμάδαΠερίοδος ΧρήσηςΧρόνος ΧρήσηςΠερίσταση ΧρήσηςΣκοπός χρήσηςΠιθανή χρονολογία χρήσης
γυναίκανέανύφηαρχές 20ού αι.νυφικό
γυναίκανέανιόπαντρηαρχές 20ού αι.γιορτινόΤο φορούν τη Δευτέρα του γάμου για να πάνε στη βρύση και ύστερα στα [έθιμα] και στις μεγάλες γιορτές μέχρι να αποκτήσουν δύο παιδιά ή για ανάλογο χρονικό διάστημα.

Κατασκευή

Κατασκευαστής: οι ίδιες οι γυναίκεςΧρόνος κατασκευής: αρχές 20ού αι.

Απόκτηση

Τρόπος Απόκτησης
Χρονολογία απόκτησης29/7/1967

Βιβλιογραφία

Λαδά-Μινώτου, Μ. κ.ά. 1993, Ελληνικές φορεσιές, Αθήνα, Ιστορική και Εθνολογική Εταιρεία της Ελλάδος.
Παπαντωνίου, Ι. 1981-1982, "Οι φορεσιές της Ορεινής Σερρών", Εθνογραφικά 3: 41-68, Ναύπλιο, Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα
Παπαντωνίου, Ι. 1992, Μακεδονικές φορεσιές, Ναύπλιο, Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα.
Παπαντωνίου, Ι. 1996, Ελληνικές Τοπικές Ενδυμασίες, Ναύπλιο, Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα.

Δημοσιεύσεις

Δεν υπάρχουν σχετικές δημοσιεύσεις για αυτό το αντικείμενο

Εκθέσεις

Δεν υπάρχουν σχετικές εκθέσεις για αυτό το αντικείμενο