overcoat 466
Exemblotos overcoat
Exemblotos overcoat
Exemblotos overcoat
Exemblotos overcoat
Exemblotos overcoat, back
Exemblotos overcoat, back
Disc with peacocks 
Disc with peacocks 
Circle with symmetric birds
Circle with symmetric birds
Arched lozenge with hoopoes
Arched lozenge with hoopoes
Detail of the embroidered band
Detail of the embroidered band
Object Identity
Object ID Number
466
Object name
overcoat
Other / Local name
sakkos
Style
byzantine style
Production date range
beginning of 20th century
Part of outfit
No
Physical Description
Description
Σάκκος εξεμπλωτός από ροδί μεταξωτό με αχνό γκρίζο ενυφασμένο διάκοσμο. Ολάνοιχτος μπροστά, είναι φτιαγμένος από ένα πίσω και δυο πλαϊνά φύλλα. Τα ανοίγματα στολίζει λωρίδα από σκούρο χρυσαφί ύφασμα με ταινιόσχημο γραφτό κέντημα από κόκκινες κλωστές. Σχηματοποιημένο αγκαθωτό φύλλο αιχμαλωτίζεται σε μίσχο που ελίσσεται. Η πλευρά της ταινίας που αγγίζει το ύφασμα στολίζεται με χρυσές θηλιές. Ο επίρραπτος διάκοσμος ωχριά μπροστά στον ενυφασμένο που βρίθει από λογής-λογής πουλιά. Δεσπόζει μεγάλος δίσκος, που το διακοσμημένο χείλος του έχει προφανώς εμπνεύσει γραφτό κέντημα της χρυσής ταινίας. Όπως και στα άλλα κυκλικά περιγράμματα των μοτίβων, ο πρόσθετος κοκκιδωτός διάκοσμος παραπέμπει σε έργα αργυροχρυσοχοΐας. Στο κέντρο του δίσκου, από ψηλόλιγνο δέντρο με φύλλα στην κορυφή βλαστάνουν στη ρίζα του ελισσόμενοι φυλλοφόροι μίσχοι. Πάνω τους
πατούν αντικρυστά παγώνια που υψώνουν τα κεφάλια τους για να αγγίξουν τα φύλλα της κορυφής. Στα σημεία αφής των δίσκων μεταξύ τους, μέσα σε μικρό κυκλικό περίγραμμα, αντικρυστά πουλιά γύρω από δέντρο, στρέφουν με το κεφάλι τους τα νώτα το ένα στο άλλο. Ανάμεσα στους δίσκους σχηματίζεται ρομβοειδές διάχωρο με κυρτές πλευρές. Εκεί, γύρω από κεντρικό σταυρόσχημο λουλούδι, ανάμεσα σε φύλλα και μίσχους ελικοειδείς, έχουν φωλιάσει τέσσερις τσαλαπετεινοί. Οι περισσότερες από τις γιορτές του Λυκείου των Ελληνίδων, που ξεκίνησαν το 1911 στο Ζάππειο, συμβαδίζουν είτε με εθνικούς εορτασμούς, είτε με την έλευση επιφανών ξένων, είτε με διεθνή συνέδρια στην Αθήνα . Η συλλογή του Λυκείου από ιστορικά αντίγραφα ενδυμασιών συνδέεται άμεσα με τις «Μεγάλες Εθνικές Εορτές» στο Παναθηναϊκό Στάδιο που, από το 1914, καθιερώνονται ως ετήσιες, και στις οποίες «πλαστικαί εικόνες» αναβιώνουν μεγάλες στιγμές της ελληνικής ιστορίας. Όταν, ύστερα από δεκαετή διακοπή, οι γιορτές του Σταδίου επαναλαμβάνονται, η αναδρομή στο απώτερο παρελθόν εκφράζεται μέσα από α) τον μινωικό πολιτισμό όπως τον αποκάλυψαν οι ανασκαφές του Sir Arthur Evans, β) τις Αμαζόνες, γ) τις ντυμένες από την Εύα Σικελιανού Ωκεανίδες του Προμηθέα Δεσμώτη, δ) τις Εστιάδες, ε) τις κόρες της κλασικής εποχής και στ) τις βυζαντινές πριγκίπισσες. Εικονογραφώντας την ιστορική συνέχεια του ελληνισμού, οι ιστορικές περίοδοι παρουσιάζονται με «στυλιζαρισμένες βουβές εικόνες (tableaux vivants)», που αναπαριστούν ένα επιλεγμένο θέμα για την κάθε εποχή. Οι ενδυμασίες αντιγράφουν από όσα έργα τέχνης έχουν διασωθεί: τοιχογραφίες Κνωσού, Αγ. Τριάδας, Τίρυνθας και Θηβών, μινωικά ειδώλια, κόρες της Ακροπόλεως, αρχαία ανάγλυφα, αγάλματα, αγγειογραφίες, βυζαντινές αγιογραφίες, μικρογραφίες χειρογράφων, ψηφιδωτά κ.ά. Η «Εκλογή Βασιλικής Νύμφης» είναι το θέμα που αντιπροσωπεύει την βυζαντινή περίοδο. Την κατασκευή των ενδυμάτων χρηματοδότησε ο Αντώνης Μπενάκης το 1929 με δωρεά 2.000 δραχμών. Την επίβλεψη και επιμέλεια ανέλαβε το γνωστό ζεύγος βυζαντινολόγων Γιώργου και Μαρίας Σωτηρίου. Η επιλογή των υφασμάτων, που απηχούν τόσο δυτικές όσο και ανατολίτικες επιδράσεις, επιχειρεί να αποδώσει την αγάπη των Βυζαντινών για την ποικιλία και τη λάμψη των χρωμάτων. Άσημα αποκαλούνται τα μη έγχρωμα υφάσματα. Τα ενδύματα γενικά λέγονται ρούχα ή ιμάτια και, ανάλογα με το ύφασμα αλλά κυρίως τον διάκοσμο, συνοδεύονται από ποικίλους επιθετικούς προσδιορισμούς. Σηρικό είναι το ρούχο από μετάξι ή από κάθε διάφανο πολυτελές ύφασμα, τη χρήση του οποίου καυτηριάζουν οι Πατέρες. Ζωηρόχρωμες κατακόρυφες ή οριζόντιες ταινίες, στην πραγματικότητα ενυφασμένες, φτιάχνουν τα λωρωτά φορέματα αρχόντων και ισχυρών, ορθόσημα ή πλατύσημα αντιστοίχως. Εξεμπλωτά ή πλουμιστά λέγονται τα φορέματα τα στολισμένα με υφαντά ή κεντητά κοσμήματα, τα εξέμπλια (exemplum) ή πλουμία (plumus). Κλαπωτά ονομάζονται τα ρούχα με ενυφασμένους ή κεντητούς κλάβους (από το τετράγωνο σχήμα της κεφαλής του καρφιού, clavi). Κλάβοι όμως λέγονται και οι πορφυρές διακοσμητικές λωρίδες γύρω από το λαιμό, στο στήθος, στο γύρο των μανικιών ή στον ποδόγυρο. Στα επιρράμματα των ρούχων ανήκουν τα ταβλία, κομμάτια υφάσματος κομμένα ορθογώνια ή λοξά που, αν είναι κόκκινα, λέγονται πλουμάτα. Τα σηγμέντα (segmenta), σημέντα στην καθομιλουμένη, δηλώνουν τον ετερόχρωμο επίρραπτο διάκοσμο στις άκρες του ρούχου, που φέρει τετράγωνα κοσμήματα. Κάθε βυζαντινό αντίγραφο της συλλογής του Λυκείου των Ελληνίδων είναι μια αλλαγή, μια εξαιρετική «αλλαξιά» δηλαδή, για περιστάσεις γιορτινές ή επίσημες. Ρούχα αρχοντικά, βασιλικά, με ενυφασμένους λίθους πολύτιμους και μαργαριτάρια. Λέγονται περιμάρμαρα ή περιμάργαρα, λιθένδυτα ή μαρμαρένδυτα, από το ρήμα μαρμαίρω που σημαίνει «απαστράπτω». Δεν είναι, άλλωστε, το έκστιλβον το χαρακτηριστικό γνώρισμα της πολυτέλειας;
Decoration & Patterns
Decoration
zoomorphic decoration
Decorative patterns / subjects
peacocks, birds 
Height
1.450
Production
Maker / Designer / Brand
Lyceum Club of Greek Women
Production date range
beginning of 20th century
Production purpose
The revival and illustration of the Byzantine Period of the Greek History.
Production place (Country | Geographic Area | Prefecture & Region)
Greece | Central Greece | Attica
Athens
Material
silk
silk thread
synthetic
Techniques
applique
industrially woven textile
machine-made embroidery
Use
Occasion
festive
Purpose
The acting out of characters from the Byzantine period of the Greek History, at large festivals, national holidays and others.
Date range
20th century 
Place of use (Country | Geographic Area | Prefecture & Region)
Greece | Central Greece | Attica
Athens
Acquisition
Acquisition method
Untraced Find
Documentation
Research bibliographic references
Bobou-Protopapa, Ε. 1993, Το Λύκειο των Ελληνίδων, 1911-1991, Athens, Lyceum Club of Greek Women. 
Koukoules F. 1948-1957, "Περί τα βυζαντινά φορέματα" in Βυζαντινών βίος και πολιτισμός vol. 2: 5-59, Athens, Papazisis publications (repr., no date).
Loutzaki R. 2007, "Λύκειο των Ελληνίδων: Από το Παναθηναϊκό Στάδιο (1914) στη σκηνή του Μεγάρου Αθηνών (2005)" in P. Kavouras (ed.), Φολκλόρ και Παράδοση, Αθήνα, Fagotto publications.
Papantoniou, Ι. 2000, Η ελληνική ενδυμασία από την αρχαιότητα ως τις αρχές του 20ού αιώνα, Athens, Commercial Bank of Greece. 

Image license

Use the file or the thumbnail of the image according to the license:
CC BY-NC-ND 4.0

Attribution-NonCommercial-NoDerivatives