foustani (dress)
6701/5
Object Identity
Object ID Number
6701/5
Object name
foustani (dress)
Other / Local name
mor(i)ko or volta
Style
island, renaissance type
Production date range
end of 19th century
Part of outfit
No
Physical Description
Description
Μόρκο ή βόλτα, το νυφιάτικο και πιο επίσημο φουστάνι (φ'στάν) της Σκοπέλου, μαζί με τη στόφα, από την οποία διαφοροποιείται λόγω του κεντητού του ποδόγυρου. Ετυμολογείται από το γαλλικό "moricaux", που δηλώνει το πολύ σκούρο, μαυριδερό χρώμα. Πράγματι, τα παλιότερα φουστάνια είχαν και πολύ σκούρο καφέ χρώμα. Πρόκειται για φουστάνι αναγεννησιακού τύπου, με τιράντες, φαρδιά, πτυχωτή φούστα από μαύρο ατλάζι και κεντητό ποδόγυρο, μαύρο και φαιοπράσινο. Κάτω από το στρογγυλό άνοιγμα του στήθους, ο υποτυπώδης μπούστος έχει ύψος μόλις 1εκ., ενώ στην πλάτη, κάτω από τις τιράντες, φτάνει τα 8εκ. Η αριστερή τιράντα κουμπώνει πίσω με μαύρο κουμπάκι. Το άνοιγμα του στήθους ρελιάζεται με τσακιστή βελονιά στην οποία στερεώνονται μικρά κομπάκια. Εσωτερικά, ο μπούστος φοδράρεται με υπόλευκο βαμβακερό πανί. Η
φούστα είναι πλισαρισμένη σε αναρίθμητες πτυχές, με πλάτος 1εκ. Σε ακανόνιστο διάστημα, που κυμαίνεται από 0-3εκ. πάνω από τον ποδόγυρο, και σε ύψος 19εκ., η φούστα έχει ενισχυθεί με διπλό ύφασμα. Ψηλά στη δεξιά πλευρά κρύβεται εσωτερικό τσεπάκι. Ο ολοκέντητος ποδόγυρος έχει ύψος 48εκ. και είναι φοδραρισμένος με αστάρι. Είναι φτιαγμένος από πέντε φύλλα, τρία φαιοπράσινα και δύο μαύρα, και έχει περιφέρεια 6,66μ. Δύο φαιοπράσινα φύλλα είναι μπροστά (1,38μ. και 1,40μ.) και το τρίτο πίσω (1,34μ.). Τα μαύρα έχουν τοποθετηθεί χωρίς αυστηρή συμμετρία στις δύο πλευρές (1,35μ. και 1,30μ.). Το φυτικό μοτίβο του κεντήματος είναι μεγάλο, με έντονα χρώματα. Αναπαριστά γλάστρα με λουλούδια, σε παραλλαγή του διακοσμητικού μοτίβου στόφας (βλ. Α.Τ.Α. 11478). Από στυλιζαρισμένη γλάστρα με λαβές υψώνονται επτά κλαδιά σε σχήμα επτάφωτης λυχνίας. Δεξιά κι αριστερά τους φυτρώνει από ένα λουλούδι με δυο γερτά κλαδιά. Στο κέντρο, μεγάλο κυκλικό άνθος με ακτινωτή περιφέρεια πλαισιώνεται από δυό κόκκινα γερτά κλαδιά και στεφανώνεται από τρία λουλούδια. Από τη βάση της γλάστρας φυτρώνουν σχηματικοί μίσχοι. Τα στοιχεία του μοτίβου διατάσσονται με απόλυτη συμμετρία. Το ζωηρόχρωμο κέντημα, με πλακέ βελονιά, ζωγραφίζει έντονο χρυσοκίτρινο (γλάστρα, φύλλα), ανοιχτοπράσινο ή ζωηρό πράσινο (κλαδιά, φύλλα), λευκό, κερασί και ροδί (λουλούδια, φύλλα). Τα μοτίβα κινούνται παράλληλα ανά δύο σειρές, έτσι που δεν αφήνουν ενδιάμεσα κενά και καλύπτουν όλο σχεδόν τον ποδόγυρο. Το κέντημα κάθε φύλλου γινόταν σε τελάρο πάνω στο οποίο στερεωνόταν το λεπτό χαρτί, διάτρητο από τα περιγράμματα του σχεδίου. Περνώντας τα περιγράμματα με άσπρο σαπούνι, το σχέδιο αποτυπωνόταν στο ύφασμα. Το κέντημα αναλάμβαναν ειδικές κεντήστρες ή οι γυναίκες που θα το φορούσαν. Η πτύχωση του φουστανιού, το βόλτιασμα, γίνεται από τις ίδιες τις γυναίκες. Με κρεμασμένο το φουστάνι σε κρεμάστρα και ξεκινώντας από ψηλά, πρώτα στην μπροστινή και ύστερα στην πίσω όψη, επαναλάμβαναν ανά δέκα εκατοστά την ίδια διαδικασία: τρύπωναν πατώντας τη βελόνα ανά δύο εκατοστά, σούρωναν το τρύπωμα και πλισάριζαν βρέχοντας τα δάχτυλά τους σε διάλυμα κόλλας. Όταν ολοκλήρωναν το τρύπωμα και το πλισάρισμα άφηναν το φουστάνι να στεγνώσει. Τυλιγμένο σε σεντόνι, το φουστάνι έμενε τρυπωμένο ώσπου να φορεθεί.
Decoration & Patterns
Decoration
vegetal decoration
Decorative patterns / subjects
flower pot, flowers, leaves
Height
1.290
Width
3.330
Production
Maker / Designer / Brand
women themselves, tailorwomen
Production date range
end of 19th century
Production place (Country | Geographic Area | Prefecture & Region)
Greece |
Thessaly |
Magnesia
North Sporades (Skopelos)
Material
button
cotton
primer
satin
silk thread
Techniques
embroidery,
crimped stitch
industrially woven textile
plisse
traced design embroidery,
flat stitch
Use
User
woman
Status
bride
Occasion
bridal
Date range
end of 19th century - beginning of 20th century
User
woman
Status
married woman
Occasion
festive
Date range
end of 19th century - beginning of 20th century
Place of use (Country | Geographic Area | Prefecture & Region)
Greece |
Thessaly |
Magnesia
North Sporades (Skopelos)
Acquisition
Acquisition method
Purchase
Acquisition date (circa)
27/11/1970
Documentation
Research bibliographic references
Image license
Use the file or the thumbnail of the image according to the license:
CC BY-NC-ND 4.0
Attribution-NonCommercial-NoDerivatives
