μαντίλι κεφαλής
2403
Ταυτότητα Αντικειμένου
Αριθμός Ταυτότητας Αντικειμένου (ΑΤΑ)
2403
Όνομα αντικειμένου
μαντίλι κεφαλής
Άλλο / Τοπικό όνομα
πιέτες ή τσεμπέρι
Τυπολογία
νησιωτικό
Χρόνος κατασκευής
19ος αι.
Μέρος συνόλου
Όχι
Φυσική Περιγραφή
Περιγραφή
Πιέτες ή τσεμπέρι, μεγάλο τριγωνικό κεφαλομάντιλο από την Ύδρα. Έχει ζεστό υποκίτρινο χρώμα που δημιουργείται από το ντύσιμο λευκής, πυκνής οργαντίνας με κίτρινο βαμβακερό σατέν, το ντύμα. Και τα δύο υφάσματα αποτελούνται από δύο κομμάτια. Στην οργαντίνα η ένωση έχει γίνει στην ούγια. Έχει σχήμα ορθογώνιο ισοσκελούς τριγώνου, του οποίου οι ίσες πλευρές (μήκους 1,12μ. η καθεμία) διακοσμούνται με εναλλασσόμενα ανθικά μοτίβα. Το τελείωμά τους δεν είναι ντυμένο και απολήγει σε ζιγκ-ζαγκ από φεστόνι που ανεβοκατεβαίνει άτακτα διαγράφοντας τρίγωνα σε κανονική εναλλαγή χρωμάτων: ανοιχτοπράσινο, κανελί, καφέ. Το έξεργο κέντημα του μαντιλιού με πολύχρωμες μεταξοκλωστές, έχει γίνει στο τελάρο με πλακέ βελονιά γύρω από χοντρές κλωστές. Οι λεπτομέρειες αποδίδονται με αλυσίδα, ρίζα και πεταχτή βελονιά. Στην μπορντούρα παρατάσσεται το ίδιο σχηματοποιημένο
φυτικό μοτίβο με όρθιο, γερτό κλαδί απ' το οποίο φυτρώνουν άνθος, φύλλα και κληματίδες, σε ελεύθερη απόδοση τόσο ως προς την ακρίβεια του σχεδίου όσο και τις χρωματικές του παραλλαγές. Η μπορντούρα αναπνέει ευχάριστα καθώς τα μοτίβα είναι τοποθετημένα σε απόσταση το ένα από το άλλο, αλλά και από την από πάνω τους αραιή σειρά με τα διπλά φυλλαράκια που διακοσμούν και τον κάμπο του μαντιλιού. Στη γωνία του μαντιλιού όμως ο διάκοσμος οργιάζει. Ένα μικρό αστεράκι στη συμβολή των μοτίβων της μπορντούρας προειδοποιεί ότι η παρατακτική διάταξη θα ανατραπεί. Ένας χαριτωμένος γαλανόλευκος φιόγκος δένει μια ασυγκράτητη ανθοδέσμη που απλώνεται και στολίζει σχεδόν το μισό μαντίλι. Το ψηλό, κατακόρυφο κλαδί πλαισιώνεται από δύο πλαϊνά, μεγαλύτερα σε μήκος. Από τα κλαδιά βλαστάνουν μίσχοι, φύλλα και ποικιλόσχημα λουλούδια σε χρωματική πανδαισία. Τις αντιθέσεις δημιουργούν τρείς τόνοι του καφέ, δύο τόνοι του λαδοπράσινου, το βυσσινί, το θαλασσί, το μωβ, το μαύρο, το γκρι ανοιχτό κι ένα πράσινο του Νείλου που σταδιακά αποχρωματίζεται. Πάνω από τον "γωνιακό" διάκοσμο, παρατάσσονται σε σειρές τα χρωματιστά διπλά φυλλαράκια. Δεξιά κι αριστερά από το μέσον της μεγάλης πλευράς και κοντά σ' αυτό, είναι ραμμένα δυο κίτρινα κορδελάκια από το ύφασμα της επένδυσης, τα καπίστρια. Οι πιέτες ή το τσεμπέρι αποτελούν χαρακτηριστικό τμήμα του κεφαλοκαλύμματος και οι γυναίκες Ύδρας και Σπετσών και της Ερμιονίδας ονόμαζονταν "τσεμπερούδες". Αφού τα μαλλιά γίνουν πλεξούδες και τοποθετηθεί το φακιόλι -τα μπουλέτσια από ξένα μαλλιά που δίνουν ύψος συνηθίζονταν μόνον από τις αρχόντισσες- μπαίνουν σε πιέτες κολλητά στη ρίζα των μαλλιών και δένονται κάτω από τις κοτσίδες τα καπίστρια ή ζωνίτσες, δυο κορδονάκια ραμμένα στο σημείο που το μαντίλι ακουμπά στους κροτάφους. Στη συνέχεια, οι γωνίες του μαντιλιού (τσέπια) σταυρώνονται χαλαρά κάτω από το σαγόνι, αφού το μαντίλι πτυχωθεί πρώτα (πιέτες) και στους κροτάφους. Τα τσέπια γυρίζουν πίσω και στερεώνονται στην κορυφή του κεφαλιού και προς τα πίσω. Οι πιέτες στολίζονταν με έξι καρφίτσες. Οι γιορτινές και νυφικές πιέτες είναι ολοκέντητες με χρυσά, πολύχρωμα ή μονόχρωμα κεντήματα.
Διάκοσμος & Μοτίβα
Διάκοσμος
φυτικός διάκοσμος
Μοτίβα / Θέματα διακόσμου
λουλούδια, μίσχοι, φύλλα
Ύψος
0.790
Μήκος
1.710
Κατασκευή
Χρόνος κατασκευής
19ος αι.
Τόπος κατασκευής (Χώρα | Γεωγραφικό Διαμέρισμα | Νομός & Ευρύτερη περιοχή)
Ελλάδα |
Στερεά Ελλάδα |
Αττικής
Αργοσαρωνικός (Ύδρα)
Υλικά
μεταξοβάμβακο
μεταξοκλωστή
οργαντίνα
Τεχνικές
κέντημα,
πεταχτή
κέντημα,
πλακέ
κέντημα,
ρίζα
κέντημα,
φεστόνι
υφαντό
Χρήση
Χρήστης
γυναίκα
Κοινωνική ηλικία
νύφη
Περίσταση χρήσης
νυφικό
Χρόνος χρήσης
τέλη 19ου αι. - αρχές 20ού αι.
Χρήστης
γυναίκα
Κοινωνική ηλικία
παντρεμένη
Περίσταση χρήσης
γιορτινό
Χρόνος χρήσης
τέλη 19ου αι. - αρχές 20ού αι.
Τόπος χρήσης (Χώρα | Γεωγραφικό Διαμέρισμα | Νομός & Ευρύτερη περιοχή)
Ελλάδα |
Στερεά Ελλάδα |
Αττικής
Αργοσαρωνικός (Ύδρα)
Απόκτηση
Τρόπος απόκτησης
Αγορά
Πιθανή χρονολογία πρόσκτησης
8/8/1958
Τεκμηρίωση
Βιβλιογραφικές πηγές έρευνας
Άδεια χρήσης εικόνων
Χρησιμοποιήστε το αρχείο ή την εικόνα προεπισκόπησης σύμφωνα με την άδεια χρήσης:
CC BY-NC-ND 4.0
Αναφορά Δημιουργού-Μη Εμπορική Χρήση-Όχι Παράγωγα Έργα
