μαντίλι κεφαλής
1253/2
Ταυτότητα Αντικειμένου
Αριθμός Ταυτότητας Αντικειμένου (ΑΤΑ)
1253/2
Όνομα αντικειμένου
μαντίλι κεφαλής
Άλλο / Τοπικό όνομα
πιέτες ή τσεμπέρι
Τυπολογία
νησιωτικό
Χρόνος κατασκευής
19ος αι.
Μέρος συνόλου
Όχι
Φυσική Περιγραφή
Περιγραφή
Πιέτες ή τσεμπέρι, μεγάλο τριγωνικό κεφαλομάντιλο από την Ύδρα. Είναι από μετάξι στο χρώμα χρυσής ώχρας ντυμένο με κίτρινο βαμβακερό σατέν, το ντύμα. Έχει σχήμα ορθογώνιου ισοσκελούς τριγώνου, του οποίου οι ίσες πλευρές (μήκους 1μ. η καθεμία), διακοσμούνται με κεντητή μπορντούρα. Το τελείωμά τους στόλιζε δαντέλα φτιαγμένη με τη βελόνα (μπιρμπίλια), από την οποία σώζονται λίγα δείγματα. Οι κλωστές της είναι μαύρες και μελί, σαν του κεντήματος, και είτε σχηματίζουν ελεύθερο φυτικό μοτίβο, είτε συντάσσονται σε τρείς επάλληλες σειρές, τη μια πάνω στην άλλη, φτιάχνοντας πλατύ και κοντό γλωσσάκι. Η δαντέλα γύριζε και στόλιζε και μικρό τμήμα της μεγάλης πλευράς. Το κέντημα έχει γίνει στο τελάρο με πλακέ βελονιά και ρίζα και με μαύρες και μελί μεταξοκλωστές. Με τις μελί
κλωστές, που δεν ξεχωρίζουν από τον μεταξωτό κάμπο, έχουν γίνει μικρά φυλλαράκια, λεπτοί μίσχοι και νεύρα των φύλλων. Έτσι, προβάλλεται η αντίθεση του μαύρου κεντήματος πάνω στη χρυσή ώχρα. Στην μπορντούρα επαναλαμβάνεται κομψό φυτικό μοτίβο: λεπτότατο γερτό κλαδί με μακρόστενα αγκαθωτά φύλλα απολήγει σε πέντε ανθάκια σαν από αγιόκλημα. Πίσω του, λεπτότατο κλαδάκι με μικρά, μελιά φύλλα που κλίνει σχηματίζοντας αψιδωτή καμπύλη με το μπροστινό, διατρέχεται εγκάρσια από λεπτή, μαύρη φιδίσια ταινία. Τη γωνία στολίζουν διακριτικά δύο συμμετρικά λουλούδια που βλασταίνουν μέσα από αγκαθωτά φύλλα και επιστεγάζονται από μικρό αγιόκλημα. Ο κάμπος του μαντιλιού είναι διάσπαρτος από φυλλοφόρα κλαδάκια με μικρό λουλούδι, τοποθετημένα σε σειρές. Οι πιέτες ή το τσεμπέρι αποτελούν χαρακτηριστικό τμήμα του κεφαλοκαλύμματος και οι γυναίκες Ύδρας και Σπετσών και της Ερμιονίδας ονόμαζονταν "τσεμπερούδες". Αφού τα μαλλιά γίνουν πλεξούδες και τοποθετηθεί το φακιόλι -τα μπουλέτσια από ξένα μαλλιά που δίνουν ύψος συνηθίζονταν μόνον από τις αρχόντισσες- μπαίνουν σε πιέτες κολλητά στη ρίζα των μαλλιών και δένονται κάτω από τις κοτσίδες τα καπίστρια ή ζωνίτσες, δυο κορδονάκια ραμμένα στο σημείο που το μαντίλι ακουμπά στους κροτάφους. Στη συνέχεια, οι γωνίες του μαντιλιού (τσέπια) σταυρώνονται χαλαρά κάτω από το σαγόνι, αφού το μαντίλι πτυχωθεί πρώτα (πιέτες) και στους κροτάφους. Τα τσέπια γυρίζουν πίσω και στερεώνονται στην κορυφή του κεφαλιού και προς τα πίσω. Οι πιέτες στολίζονταν με έξι καρφίτσες. Οι γιορτινές και νυφικές πιέτες είναι ολοκέντητες με χρυσά, πολύχρωμα ή μονόχρωμα κεντήματα.
Διάκοσμος & Μοτίβα
Διάκοσμος
φυτικός διάκοσμος
Μοτίβα / Θέματα διακόσμου
λουλούδια, μίσχοι, φύλλα
Ύψος
0.840
Μήκος
1.470
Κατασκευή
Χρόνος κατασκευής
19ος αι.
Τόπος κατασκευής (Χώρα | Γεωγραφικό Διαμέρισμα | Νομός & Ευρύτερη περιοχή)
Ελλάδα |
Στερεά Ελλάδα |
Αττικής
Αργοσαρωνικός (Ύδρα)
Υλικά
μετάξι
μεταξοβάμβακο
μεταξοκλωστή
Τεχνικές
δαντέλα με βελόνα
κέντημα,
πλακέ
κέντημα,
ρίζα
υφαντό
Χρήση
Χρήστης
γυναίκα
Κοινωνική ηλικία
νύφη
Περίσταση χρήσης
νυφικό
Χρόνος χρήσης
τέλη 19ου αι. - αρχές 20ού αι.
Χρήστης
γυναίκα
Κοινωνική ηλικία
παντρεμένη
Περίσταση χρήσης
γιορτινό
Χρόνος χρήσης
τέλη 19ου αι. - αρχές 20ού αι.
Τόπος χρήσης (Χώρα | Γεωγραφικό Διαμέρισμα | Νομός & Ευρύτερη περιοχή)
Ελλάδα |
Στερεά Ελλάδα |
Αττικής
Αργοσαρωνικός (Ύδρα)
Απόκτηση
Τρόπος απόκτησης
Αγορά
Πιθανή χρονολογία πρόσκτησης
31/7/1953
Τεκμηρίωση
Βιβλιογραφικές πηγές έρευνας
Άδεια χρήσης εικόνων
Χρησιμοποιήστε το αρχείο ή την εικόνα προεπισκόπησης σύμφωνα με την άδεια χρήσης:
CC BY-NC-ND 4.0
Αναφορά Δημιουργού-Μη Εμπορική Χρήση-Όχι Παράγωγα Έργα
